I. ve II. Meşrutiyet Dönemi Fikir Akımları:

* Osmanlıcılık:
Tanzimat döneminin sonlarına doğru bazı Osmanlı Aydınları GENÇ OSMANLILAR adıyla bir cemiyet kurdular. Bunların amacı Fransız İhtilali sonucu yayılan "Milliyetçilik" akımının Osmanlı Devleti üzerinde etkisini kırmaktı. Bunun için dil, din ve ırk farkı gözetmeksizin herkesin eşit haklara sahip olmasını savunuyorlardı. Bu milletlere yönetimde temsil hakkı verilirse Osmanlı Devletinden ayrılmayacaklarını düşünüyorlardı.

* İslamcılık (Panislamizm):
Genç Osmanlıların (jön Türkler) Osmanlıcılık fikrine karşı II. Abdülhamit bu düşünceyi savunmuştur. Padişahın bunda iki amacı vardı:
a)Dar anlamda: İmparatorluğu korumak ve devam ettirmek.
b)Geniş anlamda: Hilafet çatısı altında dünya islam birliğini sağlamaktı. Bu düsünceyi savunanlara göre din ile millet birdir. Hangi milletten olursa olsun müslümanların halifenin etrafında birleşmesi gerekir.

NOT: İslamcılık düsüncesi de Osmanlıcılık gibi Milliyetçilik akımı karşısında etkili olamamıştır. Bunun en açık kanıtı da I.Dünya savaşında Halifenin Cihad çağrısına müslüman Arapların uymamasıdır.

* Türkçülük:
İslamcılık ve Osmanlıcılık düsüncelerinin geçerli olduğu dönemlerde pek yaygınlasamadı. Özellikle II. Mesrutiyet döneminde güç kazandı. Türkçülük düsüncesinin öncülerine göre devlet ancak dili, soyu ve ülküsü bir olan topluma dayanılarak sürdürülebilirdi. Türkçülük akımı ZiYA GÖKALP'in katkılarıyla ilmi bir içerik kazanmıştır.

* BAatıcılık:
İlk olarak askeri alanda baslayan batılılaşma hareketi, daha sonra devlet ve toplum hayatında da etkisini gösterdi.