Selanik'te Atatürk Evi arşiv

Atatürk 1881 yılında Selanik'te doğmuştur. Onun doğduğu çocukluk ve gençlik günlerinin bir kısmını geçirdiği memleketin hür bir idare rejimine kavuşması için arkadaşları ile birlikte karar verdiği tarihi ev bugün "Atatürk Evi" adıyla müze olarak tanzim edilmiş ve ziyarete açılmıştır.
Atatürk Evi bugünkü Selanik'in Aya Dimitriya mahallesinde ve Apostolu Pavlu caddesi üzerinde 75 numaradadır. Bitişiğinde Türk Konsolosluğu vardır.
Selanik'te Atatürk Evi arşiv kayıtlarına göre Selanik'in Koca Kasım Paşa mahallesi Islahhane caddesi üzerindedir. Ev bodrumu ile birlikte üç katlı ve bir avlu içerisindedir.
Selanik arşiv belgelerinden edinilen bilgilere göre şimdi müze olan Atatürk Evi 1870 yılından önce Rodoslu müderris Hacı Mehmed tarafından yaptırılmış olup önce İbrahim Zühdü adlı birisine daha sonra da yine Selanik halkından Abdullah Ağa ve Eşi Ümmü Gülsüm'e satılmıştır. Bu kayıtlardan anlaşıldığına göre Ev Atatürk'ün babası Ali Rıza efendi tarafından inşa ettirilmemiş sahiplerinden kiralanmıştır.
Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi bir süre Selanik Evkaf katipliğinde bulunmuş gümrük memurluğu yapmış 1876 yılında da Selanik "Asakir-i milliye taburunda birinci mülazım olarak görev almış daha sonra serbest ticaret hayatına atılmıştır.

Selanik'in tanınmış ailelerinden Sarıgüllü Hacı Sofulardan Feyzullah Ağa'nın kızı Zübeyde Hanım'la 1878 yıllarına doğru evlenen Ali Rıza Efendi Kırmızı Hafız diye şöhret bulan babası Ahmed Efendi'nin (Subaşı) mahallesindeki evinden ayrılarak Koca Kasım Paşa mahallesindeki aslı vakıf olan şimdiki evi sahiplerinden kiralamış eşi ile birlikte bu eve taşınmışlardır. Ev o zamanlar etrafı yüksek duvarlarla çevrili olup harem ve selamlığı olan üç katlı tapu kayıtlarına göre ( Bir bab fekani oda ve bir divanhane ve bir tahtessema ve iki bab tahtani oda bir çeşme bir miktar avlu) klasik çıkartmalı bir evdi. Dış yüzü sıva üzerine pembe boyalı olup alt pencerelerine emir üst pencerelerine de ahşap kafesler yapılmıştır. Atatürk 1881 yılında bu evin ikinci katındaki sol tarafa düşen ocaklı

odada doğmuştu. Ali Rıza Efendi'nin 1888 yılında ölümünden sonra genç yaşında dul kalan Zübeyde Hanım oğlu küçük Mustafa (Atatürk) kızları Naciye ve Makbule ile biraz da geçim masraflarını hafifletmek üzere bu pembe evden taşınmışlar yanındaki daha küçük bir eve nakletmişlerdir. Zaman zaman çocukları ile birlikte kardeşi Hüseyin Ağa'nın çiftliğine giden Zübeyde Hanım bu sırada Atatürk'ün ifadesiyle iyi kalpli bir insan olan Ragıp Bey'le bu küçük evde evlenmişlerdi. Atatürk babasının sağlığında kısa bir süre devam ettiği Şemsi efendi mahalle okuluna Pembe evde başlamış babasının ölümünden sonra önce Selanik Mülkiye Rüşdiyesi'ne kaybolmuşken sonra buradan ayrılarak 1893 yılında Selanik Askeri Rüşdiyesi'ne geçmiştir. 1896 yılında Manastır Askeri İdadisi'ne 1899 yılında da İstanbul'daki Harp Okulu'na başladıktan sonra tatillerinde Selanik'e gelen Atatürk yine annesi ve kardeşleriyle bu küçük evde oturmuşlardır.

Mustafa Kemal Atatürk'ün ailesi ile beraber çocukluğu döneminde kaldığı Selanik'teki evinin restore edilmiş günümüzdeki durumu.
Atatürk 1902 yılında Harp okulunu da bitirmiş Kurmay sınıfına başlayarak 1905 yılı başlarında Kurmay Yüzbaşı olmuştur. Bu tarihten İkinci Meşrutiyetin ilan edildiği 1908 yılına kadar Atatürk vatan hizmetinde askerlik görevini yaparken Şm'da bir kaç fikir arkadaşıyla 1906 da"Vatan ve Hürriyet" adını verdikleri gizli siyasi bir cemiyet kurmuşlardır. Ancak bu cemiyeti asıl Makedonya da faaliyete geçirmek istediğinden bir ara gizlice Selanik'e gitmiş ve orada arkadaşları ile birlikte bu cemiyetin şubesini kurmuştur. İkinci Meşrutiyetin ilanından evvel(1907) Selanik'te görev alan M. Kemal Atatürk ailesi ile birlikte bu evde oturmuş birçok siyasi toplantılar bu evde yapılmıştır. Daha sonra Trablusgarp ve Balkan savaşlarının patlak vermesiyle Selanik'ten ayrılan Atatürk'ün bundan sonraki hayatı artık mücadelelerle doludur.

Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım da Selanik'te çok kalmamış Balkan harbinden sonra birçok Türk aileleri gibi kızı Makbule(Atadan) ile birlikte Selanik'ten göçmüş. İstanbul'a gelerek Beşiktaş-Akaretlerde bir eve yerleşmiş Milli Mücadele yıllarında da Ankara'ya gelmiştir. Ancak Ankara'nın iklimi sağlığı için elverişli olmadığından Zaferden sonra İzmir'e gönderilmiş 1923 yılında orada vefat etmiştir.
Balkan harbinden sonra Selanik Yumanlıların elinde kalmış o güne kadar Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın oturduğu ev de Lozan antlaşması hükümlerince Yunan Hükümetine intikal etmiştir. Yunan Hükümeti de evi Yunanlı bir aileye satmıştır.
Cumhuriyet'in Onuncu yıl dönümü (29 Ekim 1933) dolayısıyla Selanik Belediyesi Türk-Yunan dostluğu ve Balkan Konferansının bir hatırası olarak Atatürk'ün doğduğu evin çift kanatlı kapısının sağ köşesine mermer bir plaka yerleştirmiştir. Plakanın üzerinde Türkçe Elence ve Fransızca olarak şu ibare yazılıdır;
Mustafa Kemal Atatürk'ün ailesi ile beraber çocukluğu döneminde kaldığı ve şuan müze olarak sergilenen Selanik'teki evin içinden bir görünüm.
"Türk milletinin büyük müceddidi ve Balkan ittihadının müzahiri Gazi Mustafa Kemal burada dünyaya gelmiştir. İş bu levha Türkiye Cumhuriyetinin onuncu yıldönümü münasebetiyle konulmuştur. Selanik 29 Birinci teşrin 1933"
4 Kasım 1933 tarihinde Türkiye'nin Atina Elçisi ve elçilik mensupları Makedonya Genel Valisi Selanik Belediye Başkanı ve Yunan ileri gelenlerinin katılmasıyla bir tören yapılmış plaka bu törende yerine konmuştur. Selanik Belediyesi daha sonra evin Yunanlı sahibinden satın alarak Atatürk'e hediye edilmesini de kararlaştırmış ev ancak 19 Şubat 1937 de boşaltılabilmiş ve anahtarları Selanik Konsolosluğumuza teslim edilmiştir.
Bu olaydan sonra Atatürk Evi Selanik'teki Türk Konsolosluğu'nun bakımına verilmiş ve evin zemin katında sonradan açılan dükkanlar kaldırılarak eski şekline getirilmiş sonradan sarıya boyanan ev yine pembe renkle boyanmış çatısı aktarılarak onarılmıştır. 1950 yılında daha geniş çapta büyük onarım gören Atatürk Evi'nin (Atatürk Müzesi) olarak tanzimi düşünülmüş ve bu konuda Dışişleri Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı çalışmalara başlamıştır.
Atatürk Evi'nin tanzim ve teşhiri konusunda fikirlerini almak üzere milli Eğitim Bakanlığınca bazı kişilere baş vurulmuş gerekli eşya İstanbul Dolmabahçe ve Topkapı Saraylarından seçilerek Selanik'e gönderilmiştir. Böylelikle Evin bütün odaları eski şekline göre ayrı ayrı değerlendirilmiş 10 Kasım 1953 günü törenle ziyarete açılmıştır.
Bugün Müze olarak ziyarete açık bulunan Selanik'teki Atatürk Evi Selanik Başkonsolosluğumuzun da bulunduğu etrafı duvar parmaklıklarla çevrili bir bahçenin ana caddeye bakan köşesi üzerindedir. Ev üzeri tuğla çatılı çıkartmalı eski Türk evleri tipinde ve zemini ile birlikte üç katlıdır. Zemin kat üzerindeki birinci ve ikinci katlar dikdörtgen şeklinde kafesli pencerelerden ışık almaktadır. Eve caddeye açılan çift kanatlı kapısından girilir.
Ev Hakkında
Zemin Kat
Kapıdan tuğla döşemeli bir hole girilir. Sağdaki birinci oda kiler ikincisi mutfaktır. Kilerde mutfak eşyaları (Bakır kaplar toprak testiler çömlekler balta havan ve küpler sandıklar) teşhir edilmektedir. Mutfakta dolap ve raflar vardır. Soldaki birinci oda (Hizmetçi odası) ikinci oda (Merdivenli Sofa) dır. Buradan birinci kata çıkılır.

SUNUM ALMİRA

Mersin Atatürk Evi ve Müzesi atatürk evi mersin - içel atatürk evi ve müzesi - atatürkün evi mersin
Mersin Atatürk Evi ve Müzesi

1897’de dönemin Almanya Konsolosu Christman’ın Mersin’li Mavromati ailesinden bir bayanla evliliği nedeniyle konut olarak kullanılmak üzere yaptırılmıştır. Mimarı bilinmemektedir. İlk zamanlar Krisman (Krizman Konağı) olarak bilinen yapı, daha sonraları Mavromati ailesinin konağı olarak tanınmıştır. 1270 m2lik bir alan üzerinde yer almaktadır.

Bina 1972 yılına kadar Tahinci ailesinin mülkiyetinde kalmış, l972 yılında ise Nebil Hayfavi tarafından satın alınmıştır. 1976 yılına kadar Toros Koleji olarak hizmet vermiştir. 1976’dan sonra boş tutulan bu tarihi yapının adı, aynı yıl belediye encümeninin aldığı bir kararla “Atatürk Evi” olmuştur.

1980 yılında yapının kamulaştırılması kararlaştırılarak restorasyon çalışmaları başlatılmış, 1982 yılından itibaren Kültür Bakanlığı`nın mülkiyetine geçmiş, 1992 yılına kadar süren restorasyon çalışmalarının ardından 12 Ekim 1992 tarihinde “Atatürk Evi ve Müzesi” olarak resmi açılışı yapılmıştır.

Müzenin alt katı, fotoğraf ve belgelerin bulunduğu “Atatürk Müzesi" olarak hazırlanmıştır. Ayrıca bu bölümde Anıtkabir Müzesi`nden getirilen Atatürk’ün 22 adet kişisel eşyası da bulunmaktadır. Etnografik eserlerin sergilendiği üst katta ise, salon hariç toplam yedi oda bulunmaktadır. Salona açılan yedi odanın ikisi yatak odası, biri çalışma odası, dördü ise oturma odası olarak düzenlenmiştir. Zemin katta çeşitli kültürel etkinlikler için düzenlenmiş 50 kişilik bir konferans salonu yer almaktadır. Müzede bulunan eşyalardan bazıları Tarsuslu Mehmet ve Belkıs Akçora ailesi ile Taki Aleksinoğlu`nun bağışıdır. Atatürk’ün kahve içtiği fincan ise Erdal Akalın tarafından armağan edilmiştir.

Atatürk, Mersin’i sekiz kez ziyaret etmiş, bu ziyaretlerin ilkini 17 Mart 1923’te gerçekleştirmiştir. Büyük Önder Atatürk ve eşi Latife Hanım 20 Ocak-2 Şubat 1925 tarihleri arasında Mersin’i ziyaret edişlerinde, bugün müze halinde olan bu yapıda on bir gün boyunca Mersinliler tarafından sevgi ve coşku ile ağırlanmışlardır.

Mersin Atatürk Evi ve Müzesi, şehrin en işlek caddesi olan “Atatürk Caddesi” üzerinde bulunmaktadır.

Çanakkale Savaşı sonrası 1916 yılı şubat ayı sonlarında 16.Kolordu Komutanı olarak Doğu Cephesi’nde görevlendirilen Atatürk, 14 Mart 1916 günü Kolordu Karargahı olan Diyarbakır’a gelmiştir.




Diyarbakır’da 27 Mart 1917 tarihine kadar Semanoğlu Köşkü’nde kalan Atatürk, 1917 yılı Mart ayında 2. Ordu Komutanı olarak tekrar Diyarbakır’a geldiğinde bu kez Mardin Kapısı dışındaki Pamuk Köşkü’nde kalmıştır.



Diyarbakır Belediyesi 5 Nisan 1926 günü aldığı bir kararla Atatürk’ü fahri hemşehrileri olarak seçmiş ve Diyarbakır’a ilk gelişlerinde kaldığı Semanoğlu Köşkü’nü kendisine hediye etmiştir. O günden beri köşk “Atatürk Köşkü” olarak anılmıştır.




Köşk, Diyarbakır evleri tipinde geniş eyvanlı siyah-beyaz kesme taşlardan yapılmıştır. Eyvanın duvarındaki mermer sebilden havuza dökülen sular, köşke serinlik vermektedir. Girişin sağındaki küçük kapı mutfağa, solundaki kapı da çay ocağına açılmaktadır. Üst katta çalışma ve yatak odaları vardır.

Diyarbakır surlarının 2,5 Km. güneyinde bulunan köşk, Büyük Önderin vefatından sonra, Diyarbakır Belediyesi korumasında onarılarak ziyarete açılmıştır.

__________________

İçel-Silifke Atatürk Evi Atatürk Evi Atatürk Evi Müzesi


Atatürk, Silifke’yi değişik zamanlarda dört defa ziyaret etmiştir. İlk ziyaretlerini 27 Ocak 1925 tarihinde gerçekleştiren Büyük Önder, o tarihlerde Silifke Belediye Reisi olan Hacı Hulusi Efendi’ye ait olan evde misafir edilmiştir.



Saray Mahallesi’nde bulunan bu ev iki katlı olup kâgir bir yapıdır. 329 m² lik bir yerleşim alanına sahiptir. Tarihsel ve mimari özellikleri açısından değerli bir yapı olmasından dolayı 1982 yılında, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Eski Eserler ve Müzeler Genel

Müdürlüğü’nce kamulaştırılmıştır. 1983 yılında başlanan onarım çalışmaları 1984 yılında tamamlanmıştır. 1985-1986 yıllarında Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından teşhir ve tanzim çalışmaları gerçekleştirilen yapının alt katı ilçe halk kütüphanesi ve idare bölümü olarak düzenlenmiş, üst katı ise, Atatürk Evi olarak halkın ziyaretine açılmıştır.



Müze o dönemin ve yörenin özelliklerini yansıtacak şekilde düzenlenmiş, sergilemede Silifke Müzesi’nin etnografya seksiyonundan ve Silifke bölgesinden temin edilen etnografik malzemelerden yararlanılmıştır.




Silifke Atatürk Evi Müzesi’nde, Atatürk’ün misafir edildiği evin yatak odası ve yemek takımları, Atatürk’ün ev sahibi Sadık Taşucu’ya hediye etmiş olduğu üzerinde “Gazi M. Kemal” ibaresi taşıyan küçük bir tabanca ile kurmuş olduğu çiftlik ve kooperatifle ilgili belge ve fotoğraflar sergilenmektedir

Samsun-Havza Atatürk Evi ve Müzesi



Binanın ilk kez hangi tarihte ve kim tarafından yaptırılmış olduğu kesin olarak belli olmamasına rağmen, Osmanlı Tapu kayıtlarından anlaşıldığı kadarıyla binayı yaptıran değilse bile burasını otel haline getirerek işletmeye açan ilk kişi Havza eşrafından Hurdazlı İsa Efendi isimli bir şahıstır.



Başlangıçta Mesudiye Oteli olarak hizmet veren tarihi bina, Mustafa Kemal Paşa’nın karargahını Samsun’dan Havza’ya nakletmek istemesi üzerine zamanın kaymakamı Fahri Bey tarafından kendi ve maiyyetine tahsis ettirilmiştir.



Milli Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasından sonra, Havza Belediyesi hizmet binası olarak kullanılmaya başlanan bina, 1984 yılında boşaltılmış, 1994 yılında tamir ve tadilatı yapılarak ziyarete açılmıştır. 2001 yılında binanın temel ve ahşap dikmelerindeki çökme ve çürümeler nedeniyle resterasyonu yaptırılmış, tefrişat ve düzenlemeleri gerçekleştirilmiştir.

Kaymakamlıkça yeniden düzenlenen bina, 25 Mayıs 2002 tarihinde Mustafa Kemal Paşa’nın Havza Karargahı (Atatürk Evi) adıyla müze olarak hizmete açılmıştır.



Atatürk, “Milli Mücadelenin İlk Karargahı” unvanına sahip olan bu binada 25 Mayıs-13 Haziran 1919 tarihleri arasında kalarak, çalışmalarını burada sürdürmüştür. Atatürk’ün kaldığı oda binanın ikinci katında olup, oda içerisinde Atatürk’ün çalışma masası, koltuğu, Atatürk büstü ve resmi, ilk Cumhurbaşkanlığı Forsu, 2 halı, yazı takımı ve bir saat sergilenmektedir. Odanın duvarında asılı olan panoda, Atatürk’ün Havzalılara hitabesi yer almaktadır.



Atatürk’ün Havza’da kaldığı bu bina, Kültür Bakanlığı’nca “Havza Atatürk Evi ve Müzesi” olarak özel müze statüsünde tescillenmiş önemli bir kültürel varlıktır.