Kara Kutu-Kara Kutu Nedir -Kara Kutu Ýcadý Hakkýnda Bilgi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
yazýlar alýntý

1. (Ýngilizce - Black Box), sadece giriþ ve çýkýþ karakteristikleri açýsýndan incelendiði zaman cihaz veya sistem için kullanýlan teknik terim.
2. (Ýngilizce - Flight Data Recorder), Halk arasýnda "karakutu" ya da "kara kutu" olarak bilinen ve uçuþ esnasýnda bir uçakta belli verileri kaydetmeye yarayan araçtýr. Çeþitli özelliklerine göre sýnýflara ayýrýlýr:
3. 

Tip 1: sadece Kokpit ile yer, Kokpit ile diðer hava araçlarý ve Mürettebatýn kendi arasýnda ki konuþmalarý kaydeden cihaz. Ýngilizce Cockpit Voice recorder, Türkçe Kokpit ses Kaydedicisi.
Tip 2: sadece uçuþ datlarýný kaydeden ve ses kaydetmeyen cihaz. Ýngilizce Fligth Data Recorder, Türkçe Uçuþ Veri Kaydedicisi.
Tip 3: hem ses hem de uçuþ verilerini kaydeden cihaz. Kýsaca FDR/CVR olarak bilinir. Günümüzde en yaygýn kullanýlan karakutu tipidir

Kara kutular kullanýldýklarý uçaklara göre farklýlýklar gösterirler. En detaylý kayýt büyük yolcu uçaklarýnda yapýlýr. Küçük bir uçakta kaydedilecek parametre sayýsý ve çözünürlükleri uçaðýn kullanýlacaðý sýnýfa göre deðiþir. 2 kiþilik bir akrobasi uçaðýnda kaydedilecek veriler 15 ile 20 arasýnda deðiþir. Bu konuda referans olarak SAE AS 8039A dokümaný referans alýnabilir. Büyük uçaklarda ise 88 temel parametre vardýr. Bu parametrelerin türetilmesi ile bir uçakta toplam kaydedilecek


bilgi belli olur. Yolcu uçaklarýnda bu kriter sayýsý 250 ye yaklaþabilir. Bu veriler bir kaza olmasý durumunda incelenir ve kaza nedeni anlaþýlýr. Örneðin Pilotun motor gücünü arttýrdýðý Güç kolu nun herhangi bir andaki deðeri motor gücü deðeri ile ayný deðilse güç kolu ile motor baðlantýsý kopmuþtur diye yorumlanabilir. Bu bilgiler kokpit ses kayýtlarý ile kýyaslanarak emin olunur. Þayet arýza fark edilmiþse pilot bunu yere bildirmeye çalýþacak, bu konuþmalar da karakutuda kaydolacaktýr.
Bu kayýtlar sadece kaza durumunda deðil, ayný zamanda bir öðrenci pilotun uçuþ performansýnýn deðerlendirilmesinde de incelenebilir.
Aþaðýdaki listede verilenler orta büyüklükte bir uçakta kaydedilecek 88 parametreden bazýlarýdýr:

Kara kutunun iki yönlü görünüþü


(1) Zaman;
(2) Basýnç irtifasý;

(3) Hava hýzý;

(4) Baþ doðrultusu;

(5) Ývme (Dikey);

(6) Yunuslama durumu;

(7) Roll durumu;

(8) Pilotun Teslsizi açma kapamaya elle müdahalesi;

(9) Motor gücü;

(10) Autopilot çalýþýyor mu?;

(11) Uzunlamasýna ivme;

(12) Yunuslama Kontrol verisi;

(13) Lateral Kontrol verisi;

(14) Rudder pedal verisi;

(15) Asli yunuslama kontrol yüzey pozisyonu;

(16) Asli lateral kontrol yüzey pozisyonu;

(17) Asli yalpa kontrol yüzey pozisyonu;

(18) Lateral ivme;

(19) Yunuslama yüzey kontrol posisyonu;

(20) Kokpittte flap yüzey seçimi, firar kenarý;

(21) Kokpittte flap yüzey seçimi, hücum kenarý;

(24) Dýþ ortam sýcaklýðý;

(25) Otopilot durumu;

(26) Radyo irtifasý;

(32) Hücum açýsý;

(33) Hidrolik basýnç;

(34) Yer hýzý;

(68) Fren basýncý;

(75) DC elektrik daðýtýcý statüsü;

Vikipedi, özgür ansiklopedi
yazýlar alýntý
Düzenleyen ALMÝRA

Ne kadar saðlamdýr?Kara Kutu Standartlarý

1. Kara kutu her 3 eksen de ayný anda 1000 g lik güçte yarý dalga sinüs biçimli çarpmaya dayanýklý olmalýdýr. (g=9.81 m/s2)
2. Kara kutu en zayýf olduðu eksende 6.5 milisaniye boyunca 1700 glik yarý dalga sinüs biçimli çarpmaya dayanýklý olmalýdýr.
3. Kara kutu 0.05 inch2 lik bir alanda 250 kilogramlýk ani bir baskýya dayanabilmelidir. (bozuk para büyüklüðünde bir yere 5 ton düþse kaldýracak güç demektir).
4. 18 inch derinliðinde kumun altýnda çalýþabilmelidir. (45 santim)
5. 1100 derece santigrat sýcaklýkta yarým saat çalýþabilmelidir.
6. 3 metre derinliðinde suyun içerisinde 30 gün çalýþabilmelidir.
7. 

Yukarýda verdiðimiz maddeler bir kara kutunun kullaným izni almadan evvel geçtiði testlerin bir listesidir. Bu testleri geçemeyen bir kara kutunun bir uçaða takýlmasýna izin verilmez. Bunlar dýþýnda pek çok test daha uygulanmaktadýr.


Kara Kutu Standartlarý

1. Büyük uçaklar için FAR Part 121 Appendix M (Taþýma uçaklarý, minimum parametre listesi)

Yine Büyük uçaklar için FAR Part 125 Appendix E (12-19 kiþilik yolcu uçaklarý, minimum parametre listesi)

SAE AS8039 A (Küçük Uçaklar)
CS23.1323, 1325, 1327. (Sertifikasyon gereksinimleri)
TSO 123A, fiziksel ve genel gereksinimler.
TSO 124A, fisiksel ve genel gereksinimler.
RTCA/DO 160A, Çevresel þartlar.

RTCA/DO 254B, Elektronik donaným þartlarý.

Bunun dýþýnda kara kutular askeri ve sivil olarak da 2 ye ayrýlýr. Sivil uçaklarda uçak içerisinde kesinlikle bir silme tuþu yoktur. Kara kutudaki veri asla silinemez. Oysa askeri kara kutular yüksek önem arz eden görevlerde de kullanýldýklarý için farklýdýrlar. Düþman bölge üzerinde vurulan bir askeri pilot, bilgiler düþman eline geçmesin diye, kara kutunun silme tuþuna basar ve tüm veriyi siler.

Kara Kutunun Ýcadý Ne Zamandýr -Kara Kutunun Ýcadý Hakkýnda Bilgi


David Warren 1950′lerde bu fikirle ortaya çýktýðýnda neredeyse kimseyi icadýnýn faydasýna inandýramamýþtý.
1953′te Warren, Avusturalya Havacýlýk Araþtýrma Kurumu’nda uzman bilimadamý olarak, dünyanýn ilk jet yolcu uçaðý De Haviland Comet’in düþmesinin ardýndan enkaz incelemelerine katýldý; bir ticaret fuarýnda gördüðü küçük ses kaydediciyi hatýrlayarak, uçaðýn düþme anýnda kokpitte neler olduðunu bilmenin çok iþe yarayabileceðini düþündü; böylece uçaktaki aygýtlarýn göstergeleri ile pilotun sesini kaydedebilecek bir makine yapmak için kafa yormaya baþladý.
Düþüncelerinin ayrýntýlý bir teklifini yazýp birkaç farklý ülkenin havacýlýk yetkililerine gönderdiyse de, ilgilenen kimseyi bulamadý. Ama yýlmadan devam etti. Pilotun konuþmalarýnýn yaný sýra, uçaðýn hýz, irtifa ve yönünü kaydedebilen bir prototip yaptý; veriler bir teyp bandý yerine çelik tel üzerine kaydedildiðinden yangýnlarda zarar görme olasýlýðýda düþtü.


Warren nihayet 1958′de prototipini, daha önce RAF’ýn yüksek bir mevkiinde bulunmuþ olan Sir Robert Hardingham’a gösterme fýrsatýný buldu. Sir Robert o sýralarda Avusturalya Havacýlýk Kurumu’nu ziyarete gelmiþti. Aygýtýn potansiyelini farkeden Hardingham’ýn Ýngiltere’ye dönüþünde hareketle savunduðu fikir, Havacýlýk Bakanlýðý’ndan onay aldý; uçuþ veri kayýt cihazlarý daha sonra Ýngiltere’de zorunlu hale getirilecekti. Bekleneceði gibi, karakutularý zorunlu hale getiren ilk ülke Avusturalya oldu; 1960′ta Queensland’de meydana gelen bir uçak kazasýný inceleyen yargýç, tüm uçaklarda uçuþ veri kayýt cihazlarýnýn olmasýný tavsiye edecekti.

Uçaklarýn Karakutularý Ne Kadar Saðlamdýr ? Uçaklar Neden Bu Malzeme ile Yapýlmaz


Uçak kazalarýnda uçak paramparça olsa da, denizin dibine gitse de hemen kokpit denilen pilot kabinindeki son konuþmalarý ve uçuþ bilgilerini kaydeden karakutular aranýr. Çoðunlukla korkunç kaza enkazý arasýndan saðlam olarak bulunan bu kutular sayesinde kazanýn nedenlerine ulaþýlýr. Karakutu bu kadar saðlam malzemeden yapýlýyorsa neden uçaðýn tümünde ayný malzeme kullanýlmýyor?
Uçaklarýn rahatça havada kalabilmeleri, uzun mesafelere az yakýtla ulaþabilmeleri, mümkün olduðunca hafif malzemeden yapýlmýþ olmalarýna baðlýdýr. Bu malzemeler çoðunlukla alüminyum ve plastiktir. <
Kokpitteki sesleri ve uçuþ bilgilerini kaydeden karakutu çelikten yapýlýr. Eni ve boyu yaklaþýk 25 santimetre, derinliði 12-13 santimetredir. Kutularýn et kalýnlýklarý ise 6-7 milimetre kadardýr. Kutular ayrýca ýsýya ve yangýna karþý tedbir olmak üzere plastikle çevrili sývý köpük ile de donatýlmýþlardýr. Kutular o kadar saðlamdýrlar ki, denize düþmüþ bir uçaðýn karakutusu 7 sene sonra çýkarýlabilmiþ ama buna raðmen kayýtlar saðlýklý olarak dinlenebilmiþtir.
Bir kara kutunun kullaným izni almadan evvel geçtiði testlerin bir listesi aþaðýda verilmiþtir.
1. Kara kutu her 3 eksen de ayný anda 1000 g lik güçte yarý dalga sinüs biçimli çarpmaya dayanýklý olmalýdýr. (g=9.81 m/s2)
2. Kara kutu en zayýf olduðu eksende 6.5 milisaniye boyunca 1700 g lik yarý dalga sinüs biçimli çarpmaya dayanýklý olmalýdýr.
3. Kara kutu 0.05 inch2 lik bir alanda 250 kilogramlýk ani bir baskýya dayanabilmelidir. (bozuk para büyüklüðünde bir yere 5 ton düþse kaldýracak güç demektir).
4. 18 inch derinliðinde kumun altýnda çalýþabilmelidir. (45 santim)
5. 1100 santigrat derece sýcaklýkta yarým saat çalýþabilmelidir.
6. 3 metre derinliðinde suyun içerisinde 30 gün çalýþabilmelidir .
Uçak kazalarýnýn nedenleri deðiþiktir. Havada bir þekilde infilak ederek düþen uçaklarda yolcularýn kurtulma olasýlýðý yok gibidir. Bu nedenle de uçaðýn yapýldýðý malzeme bu açýdan önemli deðildir. Uçak yere bir bütün halinde çarpsa da düþen bir asansörde olduðu gibi yolcular çarpmanýn þiddetinden hayatlarýný kaybederler.
Uçaðýn içine sývý köpük doldurmak elektronik aletleri koruyabilir ama insanlarýn sadece ölüm nedenlerini deðiþtirir. Uçaðýn malzemesini karakutu malzemesinden yapmak, parçalanma ve yangýndan zarar görme tehlikelerini önler ama ne yazýk ki bu malzemeden yapýlmýþ bir uçak da hemen hemen uçamaz ve ekonomik anlamda hayata geçirilemez.
Karakutularýn renkleri kara deðil turuncudur. Bu rengin tercih edilmesinin sebebi enkaz arasýndan daha rahat fark edilmeleri içindir.

Uçaklarýn Karakutularý Ne Kadar Saðlamdýr ? Uçaklar Neden Bu Malzeme ile Yapýlmaz ?