Lale Devri Tarihi -Lale Devri - (1718 - 1730)




Osmanlı tarihinde batılaşma yönünde ilk adımların atıldığı Lale Devri, adını sanatta lâle motifinin işlenmesi ve dönemin yaşam biçimi sebebiyle laleçiçeğinden almıştır

Avrupa ülkelerinin gittikçe güçlenmekte olduğunu ilk fark eden kişilerden olan İbrahim Paşa, barışçı bir ortam yaratmak ve batıyı daha yakından tanımak istiyordu. Bu amaçla İstanbul’daki batılı ülke elçileriyle yakın ilişkiler kurdu, bir yandan da Avrupa ülkelerine elçiler göndererek buralardaki toplumsal ve ekonomik yaşamı tanımaya çalıştı. Bu elçiler arasında 1720’de Paris’e giden Yirmisekiz Mehmet Çelebi, İbrahim Paşa’yı en çok etkileyen kişi oldu.Yirmisekiz Çelebi’nin 1721’de dönüşünde sunduğu bilgiler ve belgeler İbrahim Paşa’da Avrupa tarzı yaşamı Osmanlı Devleti’nde de egemen kılma isteği uyandırdı.

İlk kez padişah 3.Ahmed’in de onayıyla geniş bir bayındırlık etkinliğine girişilerek İstanbul’da batıdaki örneklerine benzer birçok bina ve bahce yapıldı. Boğaziçi ve Haliç kıyıları yalılarla, köşklerle, kasırlarla donatıld

SUNUM ALMİRA

Saray çevresinden başlayarak birçok yüksek devlet görevlisi ve halkın varlıklı kesimi buralarda eğlence dolu bir yaşam sürmeye başladı. Bu o zamana kadar içe kapalı bir yaşamı olan bütün halk kesimlerinin görmediği bir şeydi. Her vesileyle düzenlenen kitlesel eğlencelerle bu yaşam biçimi giderek yaygınlaşmaya başladı. Döneme adını veren lale çiçeğinin en güzelini yetiştirmek için herkes birbirleriyle yarışır oldu. Bu amaçla başta Hollanda olmak üzere çeşitli avrupa ülkelerinden ve İran’dan lale soğanı bile getirildi.




Lale Devri: Sadabad'da Av Sahnesi

Savurganlığa varan bu harcamalar yüzünden birçok tüketim maddesininde fiyatı aşırı biçimde yükseldi. Öte yandan Lale




Devri’nde bazı önemli yenilik girişimleride oldu. Bunların arasında en kalıcı olanı matbaadır.Ayrıca dönemin ünlü şairi Nedim’in başkanlığında oluşturulan bir kurul batı ve doğu dillerinden çeviriler yapmakla görevlendirildi.

Nedim -(1681 – 1730)



Zamanın Sairi Nedim, Lâle Devri'nin günlük hayatını ve İstanbul'un tasvirini aşağıdaki unutulmaz mısralarla yapmıştır

Bu şehri İstanbul kî, bî misl ü behâdir;
Bir sengine yekpare Acem mülki fedadır.
Bazari hüner madeni ilm ü ulemadır.
Hurşîd-i cihan-tâb ile tartılsa sezâdır
Altında mı üstünde midir cenneti â'lâ
Elhak bu ne hâlet bu ne hoş âb u havadır.

İzmit’te bir kağıt fabrikasının yapımına başlandı. Önemli bir girişimde İstanbul’u sık sık kasıp kavuran yangınlarla mücadele için tulumbacılık örgütünün kurulmasıdır. İstanbul dışında Anadolu ve Rumeli halkı geleneksel yaşam biçimini korudu

3.Ahmed’in hazine gelirlerini artırmak amacıyla iltizam usulünü (vergileri aracılar eliyle toplama) yaygınlaştırması ve paranın değerini düşürmesi halkın daha çok ezilmesine yol açtı. İstanbul’daki esnafa ve zanaatçılara konulan agır vergiler de kentte hoşnutsuzluk yarattı. Damat İbrahim Paşa’nın

birçok devlet görevlisini kendine bağlı kişilere vermesi ve onları uzun süre aynı yerde tutması yükselme bekleyen birçok memurun tepkisini çekiyordu. Bütün bunlara 1723’te başlayıp aralıklarla süren İran Savaşı dolyısıyla konulan olağanüstü

vergiler eklenince halkın hoşnutsuzluğu doruk noktasına vardı. 28 Eylül 1730’da Damat İbrahim Paşa‘ya karşı olanların başını çekenlerden Kaptan-ı Derya Mustafa Paşa’nın kışkırtmasıyla eski bir denizci olan Patrona Halil İstanbul’da ayaklanma başlattı.

Üç gün içerisinde İstanbul’u eline geçiren ayaklanmacılar 3.Ahmed’den Damat İbrahim Paşa ve yakın adamlarının idamını istediler. 3.Ahmed bu istegi terine getirdiyse de tahtını kurtaramadı. Patrona Halil’le hareket eden devlet adamları 3.Ahmed’in yerine 1.Mahmud’u padişah



yaptılar.,,,Ayaklanma sırasında Lale Devri’nde yapılan binalar yakılıp yıkıldı. Yenilik simgesi sayılan birçok şey yok edildi. Damat İbrahim Paşa’ya yakınlığıyla tanınanlar ya öldürüldü ya da sürgüne gönderildi. Osmanlı tarihinde 12 yıl süreyle değişik bir çığır yaratan Lale devri böylece kanlı biçimde sonlandı.

Sultan III. Ahmet -(30 Aralık 1673– 01 Temmuz 1736







Sultan III. Ahmet Sebili ve Çeşmesi

Sultan III. Ahmet tarafından 1728 - 1729 yıllarında başmimar Kayseri'li Mehmet Ağa'ya yaptırılmıştır. Lale Devri'nin ve Osmanlı mimarisinin en güzel ve en önemli eserleri arasındadır. 10 x 10 metre plan üzerine inşa edilmiştir. Mimarisi ve bezemeleriyle ünlüdür.

Çok bilgilendirici ve güzel bir konu olmuş zevkle okudum, teşekkürler Almira.

Ayrıca bu konu'da Lale'nin Osmanlı ve Hollanda arasında paylaşılamamasınada nokta koymuş oluyor, Osmanlı Lale soğanlarını Hollanda ve İrandan getirtmiş.