Vaşak, kedigiller (Felidae) familyasından Lynx cinsini oluşturan orta büyüklükte etçil omurgalı ve yabanıl hayvan türlerinin ortak adı. Kediye benzemekle birlikte normal kedi ağırlığından 5 kat daha ağırdırlar. Kulakları da normal kediye kıyasla daha uzun ve uçları tüylüdür. Kış bastırdığında ise sadece kulaklarının üzerindeki tüyler değil tüm vücudu kalın bir tüy tabakası ile kaplanır. Adeta kışın gelmesi ile mantolarını giyerler. Patilerinin genişliği karda yürümelerini kolaylaştırır. Gövdelerine göre küçük kalan başları ve kısa kuyrukları ile ilk bakışta ürkütücü gözükseler de görünüşleri kesinlikle etkileyicidir. Renkleri kum renginden koyu kahveye kadar değişir. Vaşak türleri arasında görünüş farklılıkları mevcuttur. En bilinen vaşak türleri : Amerikan Vaşağı, Keşmir Vaşağı, Tibet Vaşağı, İspanyol Vaşağı, Avrasya Vaşağı’dır. Engebeli arazilerde ve genellikle Çam ormanlarında yaşarlar ama açık ormanlık araziler ya da diğer coğrafi mekanlarda da rahatlıkla yaşamlarını sürdürebilirler. Hatta denizden 3000 metre yükseklikte yaşayan vaşaklar bulunmaktadır. Sadece iyi bir dağcı değil aynı zamanda iyi birer yüzücüdürler. Bu sebeple kar tavşanı, kemirgen, ördek, yer kuşları, balık gibi geniş bir av yelpazesi vardır. Her vahşi kedide olduğu gibi avını mükemmelen gözler ve yaklaştığını hissettirmez. Vaşaklar ara sıra avlanırken birlikte hareket ederler. Özellikle tavşan gruplarını avlarken birlikte hareket ettikleri görülür. Avlanma zamanı olarak geceden ziyade gündüzü tercih ederler. Çiftleşme döneminde egemenlik alanının dışına çıkarlar. Genellikle de Ocak sonu ya da Mart başı arasında çiftleşirler. Dişi vaşakların hamileliği 69 ila 72 gün arasında sürer ve 2 ila 3 yavru doğurur. Yavrular annelerinin bir dahaki çiftleşme dönemine kadar ayrılmazlar. Dişi vaşaklar 21 aylıkken erkek vaşaklar ise 33 aylıkken erginleşirler. Ne yazık ki doğal hayatın bir parçası olan vaşaklar insanoğlunun tehdidi altındadır. 600 kadar vaşağın yaşadığı Norveç’te sadece 2 ay içinde 117 vaşak avcılar tarafından öldürülmüştür. World Conservation Union (Dünya Koruma Birliği) açıkladığı nesli tehlike altındaki 120 memeli türü arasında vaşaklara da yer verilmiştir. Vaşakların avlanması hala yaşadıkları ülkede yasaklanamamıştır.

Bilimsel Sınıflandırma

• Alem: Animalia (Hayvanlar)
  
  • Şube: Chordata (Kordalılar)
    
    • Sınıf: Mammalia (Memeliler)
      
      • Takım: Carnivora (Etçiller)
        
        • Alt takım: Feliformia (Kedimsiler)
          
          • Familya: Felidae (Kedigiller)
            
            • Alt familya: Felinae (Küçük kediler)
              
              • Cins: Lynx Kerr, 1792

Kedigillerin bir üyesi olan vaşak (Felis lynx), kulaklarında sivri birer çıkıntı oluşturan tüy tutamlarıyla kolayca tanınabilir. Vaşaklar Avrasya ve Kuzey Amerika'nın kuzeyindeki ormanlarda yaşar. Bu geniş coğ­rafi dağılımın çeşitli bölgelerine özgü alttürle­ri arasında, özellikle post desenleri ve rengin­de belirginleşen küçük farklar vardır.
Vaşaklar genel olarak 20 santimetrelik kuy­ruklarıyla birlikte yaklaşık 1 metre uzunlu­ğundadır. Kalın gövdesi kahverengi benekli boz bir postla örtülüdür. Geniş pençeli uzun bacakları uzun sıçrayışlar yapmasına elverişli­dir. Çevik birer tırmanıcı olan bu hayvanlar yaşamlarını büyük ölçüde ağaç tepelerinde geçirir. Ayrıca kayalık yerlerde de bulu­nurlar.
Vaşaklar geceleri avlanmaya çıkar, gözle­dikleri kurbanlarının üstüne birdenbire atlar­lar. Her çeşit kuş ve küçük memeli, avları arasındadır. Yiyebileceklerinden daha çok hayvan öldürebildikleri gibi bazen koyun ve keçilere de saldırırlar. Vaşak ender durumlar­da insanlara saldırır. Yırtıcı olmalarına karşın yavruyken kolayca eğitilip uysallaştırılabilirler.
Afrika'da ve Asya'nın güneybatısında yaşa­yan karakulak (Lynx caracal), kara kulaklı vaşak olarak da adlandırılır. Postu kısa tüylü ve kızıl kahverengidir. Çıkıntı oluşturan tüy tutamlarıyla birlikte kulakları siyahtır. Kara­kulak ve vaşak Türkiye'nin çeşitli ormanlık kesimlerinde bulunur.