Friedrich Engels (Friedrich Engels Kimdir? - Friedrich Engels Hayatı, Biyoğrafisi)
Friedrich Engels (d. 28 Kasım 1820, Wuppertal - ö. 5 Ağustos 1895, Londra), 19. yüzyılAlman politik filozof. Birlikte çalıştığı Karl Marx’la beraber, Komünist Manifesto’yu (1848) yazarak komünist kuramı geliştirdi. Marx’ın ölümünün ardından Kapital’in son iki cildini, Marx'ın yazılarını düzenleyerek tamamladı.



Hayatı

Engels, Barmen-Elberfeld’de (şimdiki Wuppertal) doğdu. Bir Alman tekstilcinin en büyük oğluydu. Genç bir adamken, babası onu Manchester’daki pamuk fabrikasının yönetimine yardımcı olması için İngiltere’ye gönderdi. Tanık olduğu yaygın yoksullukla sarsıldı, 1845 yılında yayımlanan bir yazı kaleme aldı: 1844 Yılında İşçi Sınıfının Koşulları.

Aynı yıl, editörlüğünü Paris’teki Karl Marx’ın yaptığı Franco-German Annals adlı dergiye yardım etmeye başladı. Marx’la kişisel olarak tanışmalarının ardından ikisi de kapitalizm üzerine aynı bakış açısına sahip olduklarını fark ettiler ve birlikte çalışmaya karar verdiler. Marx'ın 1845 Ocağında Fransa’dan sürülmesinden sonra, diğer Avrupa ülkelerine nazaran daha fazla ifade özgürlüğü vaad eden Belçika’ya gitmeye karar verdiler.

1845 Temmuzunda Engels, Marx’ı İngiltere’ye götürdü. Burada Engels, İrlandalı emekçi bir kadın olan Mary Burns’le tanıştı ve Burns ölünceye dek onunla birlikte yaşadı. Daha sonra kız kardeşi Lizzie’yle yaşamaya devam etti. Bu kadınlar onu, içlerinde George Harney’in de olduğu Çartist hareketin liderleriyle tanıştırdılar. 1846 Ocağında Engels ve Marx Brüksel’e döndüler. Burada Komünist Yazışma Komitesi’ni kurdular. Tasarıları Avrupa’nın çeşitli bölgelerindeki sosyalist liderleri birleştirmekti. Marx’ın fikirlerinden etkilenerek, İngiltere’deki sosyalistler Londra’da bir toplantı düzenlediler ve Komünist Birlik adı verilen yeni bir organizasyon oluşturdular. Engels buraya bir delege olarak katıldı ve eylem stratejisinin geliştirilmesinde büyük etkisi oldu.

1847 yılında Engels ve Marx birlikte bir broşür yazmaya başladılar. Temelini Engels’in Komünizmin İlkeleri adlı kitabının oluşturduğu bu 12.000 kelimelik broşür altı haftada bitirildi; amacı komünizmi kitleler için anlaşılabilir kılmaktı. Komünist Manifesto adı verilen bu broşür 1848 Şubatında yayımlandı. Martta Engels ve Marx Belçika’dan kovuldular. Köln’e taşındılar ve radikal bir gazete olan Yeni Ren Gazetesini çıkarmaya başladılar.

Engels, 1848 devriminin aktif bir katılımcısıydı. Elberfeld’deki ayaklanmada aktif olarak bulundu, Prusyalılara karşı düzenlenen Baden Seferi’nde Baden-Palatinate ayaklanmasındaki serbest güçlerin komutanı olan August Willich’in yaveri olarak savaştı.

1849 yılında Engels ve Marx ülkeyi terk etmeye zorlandılar ve Londra’ya gittiler. Prusyalı otoriteler İngiliz hükümetine bu iki adamı sürgün etmesi için baskı yaptıysa da Başbakan Lord John Russell bunu reddetti. Ancak yalnızca Engels tarafından kendilerine sağlanan parayla Marx ailesi büyük bir yoksulluk içinde yaşadı.

1870’te Londra’ya taşınmadan evvel, Engel Marx’a yeterli geliri sağlayabilmek için babasının Manchester’daki fabrikasında çalışmaya gitti. Marx’ın 1883’teki ölümünün ardından, Engels yaşamını Marx’ın yazılarını çevirmeye ve düzenlemeye adadı. Bununla birlikte, tek eşli evliliğin erkeklerin kadınlar üzerinde baskı kurmak için ortaya attığı tek taraflı bir yalan olduğunu söyleyerek feminist kurama önemli katkılarda bulundu. Bu bağlamda komünist kuramı aileyle ilişkilendirerek, erkeklerin kadınlar üzerindeki hakimiyetinin tıpkı kapitalist toplumlarda burjuvazinin işçi sınıfı üzerindeki hakimiyetine benzediğini iddia etti. Engels, 1895 yılında Londra’da öldü. Hiç çocuğu yoktu.

Çalışmaları

* Anti-Dühring
* Doğanın Diyalektiği
* Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu
* Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni
* Almanya’da Devrim ve Karşı Devrim
* Alman İdeolojisi (Marx’la Birlikte)
* Kutsal Aile (Marx’la Birlikte)
* Köylüler Savaşı

(1820-1895). Alman dü*şünür Friedrich Engels, Kari Marx ile birlik*te bilimsel sosyalist hareketin yaratıcılarındandır.
Engels, bugün Almanya Federal Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kalan Wuppertal'in Barmen kentinde doğdu. Babası zengin bir pamuklu dokuma fabrikatörüydü. Elberfeld Lisesi'nde okurken babasının isteği üzeri*ne okulu bıraktı. Ticareti öğrenmesi için Bremen'de bir şirkette çalışmaya gönderildi. Daha sonra Prusya ordusunda askerlik yaptı. Bu amaçla gittiği Berlin'de maddeci felsefeyle ilgilendi. Ardından babasının Manchester'de-ki dokuma fabrikasında çalışmak üzere İngil*tere'ye gitti. Burada işçilerin yaşama ve çalış*ma koşullarını yakından inceleyen Engels, 1845'te İngiltere'de Emekçi Sınıfların Durumu (Die Lage der arbeitenden Klasse in England) kitabını yazdı.

Engels, Kari Marx ile 1844'te Paris'te tanıştı. Toplum sorunları ve bunların sosya*lizm ışığı altında nasıl çözülebileceği konusun*da aynı düşünceleri paylaştılar ve dostlukları ömür boyu sürdü. İlk ortak ürünleri Alman İdeolojisi (Die deutsche Ideologie; 1845) oldu. 1848'de, işçi sınıfının devrim yaparak siyasal gücü nasıl ele geçirebileceğine ilişkin düşün*celerini özetledikleri ortak yapıtları Komünist Manifesto'yu (Manifest der kommunistischen Partei) yayımladılar. Bu kitap özellikle Lenin ve öteki Rus devrimcilerini çok etkiledi
1848 Avrupa'nın devrimlerle sarsıldığı bir yıl oldu. Birçok ülkede halk krallık yönetim*lerine karşı ayaklandı. Halklar kralların yetki*lerinin kısıtlanmasını, Fransız Devrimi'nin geliştirdiği demokrasi düşüncesinin yaşama geçirilmesini istiyorlardı. Bunun için de se*çimler yapılmalı, meclis açılmalı ve yurttaşlar ile devletin hak ve ödevlerinin açıkça belirlen*diği anayasalar hazırlanmalıydı. Engels, bazı Alman kentlerinde çıkan ayaklanmalara doğ*rudan katıldı; bu deneyimlerinden daha sonra yazdığı makale ve yazılarında yararlan*dı. Devrimlerin krallık güçlerince bastırıldığı 1849'un ardından, Engels Manchester'e döne*rek gene babasının fabrikasında çalışmaya başladı. Bir süre sonra da fabrikaya ortak oldu.

Bu dönemde Londra'ya yerleşen ve çalışma*larını ekonomi üzerine yoğunlaştıran Marx'ı maddi açıdan destekledi. Engels 1869'da his*selerini satarak şirketten ayrıldı. Hisselerin satışı kendisini ve Marx'ı yaşamlarının sonuna kadar geçindirecek parayı sağlamıştı.
I. Enternasyonal'in kuruluşunda etkin bir biçimde çalıştı ve yürütme organında görev aldı. I. Enternasyonal, 1864'te Londra'da kurulan ve 1876'da Amerika'da Philadelphia Kongresi'nde dağıldığı resmen açıklanan Uluslararası Emekçiler Birliği'nin kısa adıdır. Enternasyonal'in kuruluş amacı, dünyanın çeşitli ülkelerindeki işçi hareketlerini birleş*tirmekti. Daha sonra II. Dünya Savaşı'na kadarki dönemde üç Enternasyonal daha kuruldu.

Engels'in en önemli yapıtlarından biri de bilimsel sosyalizmin ilkelerini kitlelere ulaştı*ran Anti-Dühring, Bay Eugen Dühring Bilimi Altüst Ediyor (Herrn Eugen Dührings Um-walzung der Wissenschaft; 1878) adlı kitaptır. Marx'ın 1883'te ölümünden sonra, Kapital'in (Das Kapital) II. ve III. ciltlerini Marx'ın not*larından yararlanarak düzenledi. Bunları 1885 ve 1894'te yayımladı).

Bu dönemde ayrıca, Ailenin, Özel Mülkiye*tin ve Devletin Kökeni (Der Ursprung der Fa-milie, des Privateigenthums und des Staats; 1884) adlı yapıtını da kaleme almıştır. Bu kitapta tarihöncesi çağlardan başlarak sa*nayi toplumuna kadar olan dönemde aile, mülkiyet ilişkileri ve devletin nasıl geliştiğini incelemiştir.