Afrika'da yaşayan toplumlar arasında elde edilen en iyi ve en eksiksiz mitoslar Bambaralarınkidir. Bu toplulukla ilgili mitoslar dünyanın yaradılışı ve gelişmesini temellendiren mitoslardır. Bambara mitoslarına göre başlangıçta gla denilen sonsuz bir boşluk vardı. Gla'da meydana gelen bir iç devinimle ortaya sağlam ve parlak cisimler çıktı. Bu cisimlerbirbirini izleyen iki evrede eridiler. Bu erimeden sonra gla ile ikiz kardeşi dya dört yönü belirlediler. Bu yönlerden ilki
varlıkların ilk kaynağı olan yöne
yani doğuya yöneldi. Bundan sonra gla aşağıya ve yukarıya doğru yaptığı devinimlerle zincirlerini kopardı ve böylece varlıklar birer ruha kavuştu.
Aynı andaiki gla arasında meydana gelen temas sonucu büyük bir patlama oldu; bu kez ortaya "sağlam ve güçlü bir madde" çıktı. Bu madde henüz yaratılmamış nesnelerin üzerine çöktü
ve her nesneyi adlandırdı. Bundan sonra da bütün nesneler gla'nın düşüncesine uygun olarak yavaşça devinmeye başladı.
Kısa süre sonragla'dan bir başka unsur daha ayrıldı ve varlıkların üzerine gelip kondu: bu
insan bilincinin sembolü olan "insan ayağı"ydı. Başlangıçta birbirine benzeyen herşey gla'ların "zo"ya sorumluluk yuKiemesıyle değişmeye başladı. Zo
her nesneye gelecekte bir özgürlük tanımakla yükümlüydü. Zo
kendisine verilen bu görevi kabul etti ve nesnelere sahip çıkarak onların ilkelerini "görünmeyen Yo" anlamına gelen "Yo yebali" adlı geniş bir küre içinde toplandı. Yo
ruh
daha doğrusu "bir düşünce ve devinim"di.
Evrenin yaratılışı yo'dan başlayarak "düşünce"nin bir bileşimi olarak kabul edilmektedir. Bu "düşünce" üç bölümden oluşmaktadır: yoiç söz; o
sessizlikten işitilebilecek şeye geçiş; yereyereli
yaratıcı titreşim. Bu gelişim
7 işaretle gösterilmekteydi. 7
insanı temsil eden bir rakamdı: 3 (erkeğin işareti) ile 4 (kadının işareti) rakamlarının toplamayla meydana gelmişti.
Yobir ruh olarak
kararlarında ve yaratıcı iradesinde özgürdü. Tam beş kez dört yöne gitmiş ve uzay fikrini yaratmıştı. 22 rakamıyla temsil edilen uzay
Yo'nun bir ruh olarak içerdiği bütün niteliklere sahipti: Nugu
(iç) kendinde bütün varlıkları ve insanı bulundururdu; yala "havanın tohumu" idi ve bütün boşlukları uzayın dört bir tarafına yerleştirirdi; faya "rüzgârın tohumu"
sani "suyun tohumu"
yere "ateşin tohumu"
yelegu ise oyeryüzündeki maddelerin tohumu "ydu. Bu son dört terim aynı zamanda yaradılışın dört temel öğesi olan hava
toprak
ateş ve suyu da belirtirdi.
Hava ve ateş erkeksu ve toprak ise dişiydi. Yo
kendi çevresinde yirmiiki kere dönerek uzayı yaratmış ve dört dünya düşünmüştü; Dye mana
"dünyanın tösâi"; dye
gale
"ilk dünya"; dye bana
"istenmeyen dünya"; dye nata
"geleceğin dünyası". Yereyereli'nin bağrında ruh (miri) bulunuyordu. Ruhun içinde "vali" adı verilen eylem vardı; eylemin içinde nesnelerin gelişimi
nali yatmaktaydı. Nali'de ise
nesnelerin kökeni bulunuyordu.
Miriaynı zamanda
içinde doğanın yattığı dünyanın yumurtasıydı. Miri
birbirinin içine geçmiş üç oval ile temsil edilirdi. Dye ko (dünyanın kapısı) adı verilen dış oval devamlı devinim durumundaydı. Boğa'nın doğuşu ve ölüşüne uygun olarak o da kendi ekseni çevresinde dönerek genişler yada daralırdı. So de (evin oğlu) adı verilen orta oval'den sonra Dye vali gale (dünyanın ilk devinimi) denen ve verimliliği temsil eden iç oval gelirdi. Parçalanıp düzenli bir biçimde uzaya dağılan 22 öğe dış oval Dye ko'dan doğmuştu. Bambaralarm anlayışına göre bu öğelerin sınıflandırılması çok çeşitliydi.
Bu 22 öğenin ilk yedisine bomıana adı verilmekteydi ve bunlarvarlıklarla nesnelerin genel karakterlerini özetlemekteydi: Kelena
birlik; Makari
dindarlık
merhamet; Mako
gereklilik; Sinaya saldırganlık
kıskançlık; Fadena
rekabet; Maloya
utanç; Şia
ırk
tür
soy.
Baugini adı verilen 12 öğeinsanların nitelik ve alınyazılarını belirtirdi: Ma ye ma ye
yetenek
imkân
eğilim; Mako
karşılıklı hizmet
sadelik
ağırbaşlılık
bilgelik
eğitim; Sebaya
kuvvet
kudret
egemenlik; Dyuguya
kötülük
güçlük; Kunanguya
kötü talih; Sira
yol
kılavuz
itaat
disiplin; Nafolo
zenginlik
bereket
sağlık; Adama-dena
kardeşlik
insanlık
özgürlük
iyilik; Dahirime
gıda
mal mülk; Saya
ölüm
hastalık
sakatlık
delilik; Su
gece
karanlık ve ışık
sır
büyü; Kle
gün
güneş. Jiginî adı verilen son üç öğe ise şunlardı: Kun
dünyayı düşünen kafa; Ba
kendisini meydana getiren kalıp; Fo
kendisini yaratan söz.


LinkBack URL
About LinkBacks

birbirini izleyen iki evrede eridiler. Bu erimeden sonra gla ile ikiz kardeşi dya dört yönü belirlediler. Bu yönlerden ilki



Alıntı ile Cevapla

Bookmarks