Proje Hakkında

Birçok Kamboçyalı kendisini, bir zamanlar Güneydoğu Asya'nın büyük bölümü üzerine hâkimiyet sağlamış olan ve 10 ve 13. yüzyıllar arasında en görkemli günlerini yaşayan Angkor İmparatorluğunun kurucusu Khmerlerin soyundan addeder. Bu dönemden sonra Tay ve Cham (bugünkü Vietnam) saldırıları imparatorluğu zayıflatarak uzun bir gerileme dönemine soktu. Kral, 1863 yılında ülkesini Fransız Himayesine aldırdı. Kamboçya 1887 yılında Fransız Çinhindi'nin bir parçası oldu. İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Japon istilasının ardından Kamboçya 1953 yılında Fransa'dan tam bağımsızlığını kazandı. Nisan 1975'de 5 yıllık bir mücadelenin sonunda Komünist Kızıl Khmer güçleri Phnom Penh'i ele geçirdi ve bütün şehirleri ve kasabaları tahliye etti.

POL POT idaresindeki Kızıl Khmerler rejimi sırasında en az 1.5 milyon Kamboçyalı ya idam edildi ya da ağır cezalar veya açlık gibi nedenlerle yaşamını kaybetti. Kızıl Khmerleri dağlık araziye çekilmek zorunda bırakan 1978 yılı Aralık ayındaki Vietnam saldırısı 10 yıllık bir Vietnam işgalinin ve yaklaşık 13 yıl süren iç savaşın başlangıcı oldu. 1991 Paris Barış antlaşması demokratik seçimleri ve ateşkesi zorunlu tutuyordu ama Kızıl Khmerler buna pek uymadılar.

Birleşmiş Milletler desteğinde yapılan 1993 seçimleri ve bunun ardından kurulan koalisyon hükümetiyle bir ölçüde normale dönüldü. Hizip çatışmaları 1997 yılında ilk koalisyon hükümetinin sonunu getirdi. 1998'de yapılan ikinci seçimlerden bir başka koalisyon hükümeti ortaya çıktı ve politik istikrar yeniden sağlandı. Kızıl Khmerlerin son üyeleri de 1999 yılının başında teslim oldu. Kalan Kızıl Khmer liderlerinden bazıları Birleşmiş Milletler desteğinde kurulacak bir mahkemede insanlığa kaşı işledikleri suçlardan dolayı yargılanmayı bekliyor. 2003 seçimleri nispeten huzurlu bir ortamda geçti ama rakip partiler arasında bir koalisyon hükümetinin kurulması bir yılı aşkın görüşmeler sonucunda mümkün oldu.

Çinhindi yarımadasının Güneybatı kısmında yer alan Kamboçya'nın yüzölçümü 181.035 kilometre karedir ve ülkenin sahip olduğu toprakların yaklaşık % 20'si tarım amaçlı kullanılmaktadır. Ülke tamamen tropikal kuşaktadır ve en güney ucu ekvatorun yaklaşık 10 º yukarısındadır. Ülkenin başkenti Phnom Penh'dir. Ülkenin toplam yüzölçümünün dörtte üçünü kaplayan orta bölümdeki düzlüklerin etrafında daha yoğun bitki örtüsüyle kaplı ve fazla nüfus barındırmayan dağlık alanlar bulunur. Kamboçya'daki baskın coğrafi sistemler geniş ve hemen her yere ulaşan Tonle Sap (Büyük Göl), Bassac Nehir Sistemleri ve ülkeyi kuzeyden güneye geçen Mekong Nehri'dir. Bu alanlarda Fil Dağları, güneybatıda ve batıda Cardamom Dağı, Tayland'ın Korat platosuyla bağlantılı Kuzeydeki Dangrek Dağları; Vietnam'ın Orta düzlükleriyle birleşen doğudaki Rattanaki Platosu ve Chhlong Yaylası bulunmaktadır.

Kamboçya'nın en büyük nehri olan Mekong Nehri ülkenin su rejimini belirler. Nehir, Çin anakarasından kaynaklanır ve Kamboçya'ya girmeden önce Myanmar, Laos ve Tayland'dan geçer. Phnom Penh'de güneyden gelen Basaka Nehri ve Tonle Sap gibi çeşitli kollarla birleşip yine aynı ada sahip Tonle Sap'a bağlanır. Nehir güneydoğuya doğru inerek Vietnam'daki aşağı deltasına ulaşır ve buradan Güney Çin Denizi'ne dökülür.

30 yılın ardından gelen ilk barış dönemi olan 1999'da, hükümet ekonomik reformlar konusunda ilerleme kaydetti. ABD ve Kamboçya arasında imzalanan ikili tekstil anlaşması, Kamboçya'ya ABD'ye tekstil ihracatında garantili kota sağlarken, aynı zamanda geliştirilmiş çalışma sartları, iş kanunu düzenlemeleri ve uluslararası çalışma standartları konusunda da teşvikte bulundu. 2001 ile 2004 yılları arasında büyük ölçüde turizm ve tekstil endüstrisinin desteği ile ekonomi, ortalama% 6.4 oranında büyüdü. Ocak 2005'te DTÖ ile yapılmış olan tekstil ve giyim anlaşması bitince, Kamboçya orijinli tekstil üreticileri Çin ve Hindistan gibi daha ucuz tekstil üreten ülkelerle doğrudan rekabet etmek zorunda kaldı.

2005 yılının ilk verilerine göre GSMH büyümesi tahminlerin % 3 altında olsa da, giyim endüstrisinin performansı IMF'nin 2005 yılı için % 6 oranında büyüme beklentilerini karşılayacak düzeydeydi. 200.000'den fazla çalışanı olan önemli giyim endüstrisini kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalan Kamboçya hükümeti, alıcılarını memnun etmek için yüksek çalışma standartlarını koruma politikasının devamı kararı aldı. 2005 yılı Eylül itibarı ile turizm endüstrisi, sayıları bir milyonu aşan yabancı turist ile hızla büyümeye devam ederken, Kamboçya suları altında bulunan petrol ve doğal gaz kaynakları da devlet için yeni bir gelir kaynağı oluşturuyor. Uzun vadeli ekonomik kalkınma, altından kalkması zor görünse de hükümet, Dünya Bankası ve IMF gibi ikili ve çoklu bağışçılarla çalışmaya ve acil ihtiyaçlarını gündeme getirmeye devam etmektedir. Kamboçya hükümetinin yolsuzluğu önlemek için adım atması koşuluyla, çeşitli kurumlar, Aralık 2004'te 504 milyon USD yardım sözünde bulunmuşlardır. Önümüzdeki on yıl içinde Kamboçya'nın ekonomik hedefi, ülkenin nüfus dağılımındaki dengesizlik ile baş edebilecek bir ekonomi ortamı yaratmak ve yeterli iş olanağı sağlayabilecek özel bir sektör yaratmaktır. Nüfusun % 50'den fazlası 20 yaşın altındadır, insanlar özellikle hiçbir altyapısı olmayıp, yoksulluk içinde yaşayan kırsal kesimde, eğitim ve üretim becerilerinden yoksundur. Sözkonusu nüfusun %75'i karın tokluğuna çiftçilik yapmaktadır.

Nüfusun tahmini %85 - 90'lik bölümü kırsal alanlarda yaşamaktadır ve etnik olarak %90'ı Khmer, %5'i Çinli ve Vietnamlı ve kalan kısmı da dağ kabilelerinden oluşur. (Chamlar ve Burmalılar )Ülkenin resmi dili Khmer'dir ve nüfusun %95'inden fazlası tarafından konuşulmaktadır, ikinci dil olarak Fransızca ve yaşlılar tarafından konuşulan Ian ile çoğunlukla gençler tarafından konuşulan İngilizce geçerli diller arasındadır. Kamboçya'nın nüfus yapısı birçok önemli özellik taşımaktadır. 1979'u takiben gelen nüfus patlaması sonrasında kimilerine göre nüfusun %50'si veya fazlası 18 yaşın altındadır. Yetişkin nüfus içerisinde kadınların oranı daha yüksektir, 18 yaşın üstünde olanların % 56'si kadındır. UNICEF'e göre, savaş sonrasında kadınlar tarafından yönetilen ailelerin sayısı nüfusun %25'ine tekabül etmektedir.

Kamboçya'nin nüfusu 13,881,427 (2006) dır. Nüfus artışı yıllık %2.3 oranında seyretmekte, bu da nüfus büyüme hızını Asya'nın en yüksekleri arasına sokmaktadır. Bebek ölüm oranı da yüksek olmakla birlikte, nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 69 kişidir. Nüfusun en yoğun olduğu bölgeler yüksek oranda tarım yapılan merkezi düzlükler olup, ülkenin dağlık kesimleri sıtmanın da etken olması nedeniyle, kuzey kesimleri de sulamanın yetersiz olması nedeniyle nüfus açısından daha seyrektir. 1970'lerin sonunda, Kızıl Khmerlerin iktidarı sırasında, Kamboçya'nın bütün şehirleri boşaltılmış ve halk zorunlu göçe zorlanmıştır. Kentleşme 1980'lerde yeniden başlamıştır

Hayri Erol

Hayri Erol