TALHA B. UBEYDULLAH (r.a)

Talha b. Ubeydullah b. Osman b. Amr b. Sa'd b. Teym b. Mürre b. Katb b. Lüeyy b. Gâlib el-Kurasî et-Teymî. Künyesi Ebu Muhammed'dir.

Talha Cennetle müjdelenen on kisiden biri Islâm'a giren Ilk sekiz kisiden ve Hz. Ebubekir araciligiyla müslüman olan bes kisiden biridir. Ayrica halife seçimini gerçeklestirmeleri için olusturulan alti kisilik Ashab-i Surâ arasinda yer almis meshur bir sahâbdir. Annesi es-Sa'be bint Abdillah b. Mâlik el-Hadramiyye'dir (Ibn HIsam "es-Sîretü'n-Nebeviyye" I 251 Misir 1955; el-Askalânî "el-Isâbe fî Temyîzi's-Sahâbe" III 290;Ibnü'l-Esîr "Üsdü'l-Gâbe fî Ma'rifeti's-Sahâbe" III 85 vd. 1970).

Rivayete göre Talha b. Ubeydullah Busra panayirinda bulundugu bir sirada oradaki bir manastirin rahibi: "Sorun bakayim bu panayir halki arasinda ehl-i Harem'den bir kimse var mi?" diye seslenir. Talha da: "Evet var! Ben Mekke halkindanim" diye cevap verir. Bunun üzerine rahip: "Ahmed zuhur etti mi?" diye sorar. Talha: "Ahmed de kim?" der. Rahip: "Abdullah b. Abdulmuttalib'in ogludur. Bu ay O'nun çikacagi aydir. O peygamberlerin sonuncusudur. Haremden çikarilacak; hurmalik taslik ve çorak bir yere hicret edecektir. Sakin O'nu kaçirma" der.

Rahibin söyledikleri Talha'nin kalbine yer eder. Oradan alelacele ayrilarak Mekke'ye döner ve yakinda herhangi bir olayin meydana gelip gelmedigini sorar. Abdullah'in oglu Muhammedü'l-Emîn'in peygamberligini ilan etmis oldûgunu ve Ebubekir'in de O'na tabi oldugunu ögrenir. Hemen Ebubekir'in yanina vararak rahibin anlattiklarini haber verir. Sonunda her Ikisi birlikte Resulullah (s.a.v.)'a giderler. Talha oracikta müslüman olur. (Ibn Sa 'd "et- Tabakâtü'l Kübrâ" III 215 Beyrut; el-Askalânî a.g.e. III 291).

Birçok müslüman gibi Talha b. Ubeydullah da Islam'a girdikten sonra müsriklerin eziyetlerine maruz kalmis ama yolundan dönmemistir. Islâm'in azili düsmanlarindan Nevfel b. Huveylid Talha'nin müslüman oldugunu duyunca Ebubekir'le onu bir iple biribirlerine baglamis uzun süre iplerini çözmemis Teymogullari da bu duruma seyirci kalmislardir. (Ibn Hisam a.g.e. I 709; el-Askalânî a.g.e. III 291; Ibnü'l-Esîr a.g.e. III 86).

Talha ile Zübeyr müslüman olunca Resulullah (s.a.v.) onlari kardes ilan etti. Hicretten sonra da Medine'de Talha ile Ubeydullah b. Ka'b'i baska bir rivayete göre ise Talha ile Saîd b. Zeyd'i kardes ilan etmisti.

Talha Bedir savasina istirak etmemesine ragmen Resulullah (s.a.v.) kendisine ganimetten pay vermistir. Kimi rivayetlere göre bu sirada ticaret için Sam'da bulunuyordu. Akla daha yatkin olan bir baska rivayete göre ise Kureys kervani hakkinda bilgi toplamak üzere Resulullah (s.a.v.) tarafindan Sam yoluna gönderIlmisti. Nitekim dönüste Talha'nin ganimetten pay Istemesi bunu gösteriyor (Ibn Sa'd a.g.e. III 216; Ibnü'l-Esîr a.g.e. III 86).

Bedir'den sonraki birçok savasa katIlmistir. Uhud günü Peygamber (s.a.v.)'i kahramanca müdafaa etmis O'na bir sey olmasin diye atilan oklara indirilen kiliç darbelerine karsi vücudunu siper etmistir. Sonuçta birçok kiliç ve ok yarasi almis aldigi yara neticesi bir kolu çolak kalmis yine Resulullah'i müdafaadan geri durmamistir (Ibn HIsam a.g.e. II 80; Ibnü'l Esîr a.g.e. III 86; el-Askalânî a.g.e. III 291).

Hz. Osman'in sehid edIlmesinden sonra müslümanlarin büyük bir kisminin Hz. Ali'ye bey'at ettigini biliyoruz. Bu bey'atte bulunanlardan biri de Talha b. Ubeydullah'tir. Ancak bey'atten kIsa bir süre sonra Talha ile Zübeyr Ibnü'l-Avvam'in Hz. Ali'ye karsi çikan Hz. Âîse'nin yaninda yer almislardir. Neticede ez-Zübeyr Hz. Ali'ye karsi çiktigina pisman olarak savas meydanini terketmistir. Talha ise mücadeleye devam etmis nihayet Cemel günü (h. 36) Mervan b. Hakem tarafindan öldürülmüstür. Vefat ettigi zaman tahminen 60-64 yaslarindaydi (Ibn HIsam a.g.e. 1 251; Ibn Sa'd a.g.e. III 224; Ibnü'l-Esir a.g.e. 111 87; el-Askalânî a.g.e. 111 292; Ibn Cerîr Tarîhü'l-Ümemi ve'lMülûk XI 50' Beyrut).

Talha Peygamber Efendimizin bacanagiydi. Hanimlarindan dört tanesi Resulullah (s.a.v.)'in zevcelerinin kiz kardesleriydi. Bunlardan Ümmü Gülsüm Hz. Âîse'nin; Hamne Zeynep bint Cahs'in; el-Fâria Ümmü Habibe'nin ve Rukiyye Ümmü Seleme'nin kizkardesi idi (el-Askalânî a.g.e. III 292).

Talha b. Ubeydullah'in onbiri erkek Ikisi kiz olmak üzere onüç çocugu vardi. Erkek çocuklarin herbirine bir peygamber ismi vermisti. Bunlar: es-Seccâd diye bilinen ve Cemel vak'asinda babasiyla birlikte öldürülen Muhammed Imran Musa Ya'kub (Harre günü öldürüldü) Ismail Ishak Zekeriyyâ Yusuf Isâ Yahya Salih idi. Kizlari ise Aise ve Meryem idi (Ibn Sa'd a.g.e. III 214; Ibn HIsam.a.g.e. 1-307).

Talha dogrudan Resulullah (s.a.v.)'dan rivayette bulundugu gibi Hz. Ebubekir'le Hz. Ömer'den de hadis nakletmistir. Kendisinden de ogullari; Yahya Musa ve Isa ile Kays b. Ebi Hâzim Ebu Seleme b. Abdirrahman el-Ahnef Mâlik b. Ebî Âmir ve baskalari rivayet etmislerdir (Ibn Sa'd a.g.e. III 219; el-Askalânî a.g.e. 111 290).

Talha; orta boylu genis gögüslü genis omuzlu ve iri ayakli idi. Esmer benizli sik saçli fakat saçlari ne kIsa kivircik ne de düz ve uzundu. Güler yüzlü ince burunlu idi. Saçlarini boyamazdi. Yürüdügü zaman sür'atli yürür bir yere yöneldigi vakit tüm vucudu ile dönerdi (Ibn Sa'd a.g.e. 111 219; el-Askalânî a.g.e. 111 291).

Ashâbin zenginlerindendi. Zengin oldugu kadar da cömertti. Cömertligi sebebiyle kendisine "el-Fayyâd" denirdi. Vefat ettigi zaman miras olarak bir hayli gayrimenkul nakit para ve degerli esya birakmistir. Rivâyete göre gayri menkullerinin tutari otuz milyon dirhem nakitlerinin tutari Iki milyon Ikiyüz dirhem ve Ikiyüz bin dinar idi. Sadece Irak'tan gelen yillik geliri yüzbin dirhem civarindaydi (Ibn Sa'd a.g.e. 111 221 vd.; Ibnü'l-Esîr a.g.e. 111 85).