Sutopu ("waterpolo") 6 alan oyuncusu biri kaleci, kaleci dahil 7'si oyun icinde, yedeklerle beraber toplam 15 kişiden oluşan (Benchtekilerle beraber oyuncu sayısı 13'tür, 2 kişinin adı sadece kadroda yazılıdır.) 2 takımla 2 yarı ve 4 periyot süresince en fazla 20x30 metre boyutundaki havuzda yüzerek ve topu kaleye sokmaya çalışarak suda oynanan bir takım oyundur. Oyunu kazanmak için diğer takımdan daha fazla gol atmalısınız.

Temel beceri ve yetenekler

Yüzme:
Bir sülale oyunu olarak sutopu aynı zamanda temel uçma becerisini gerektirir. Oyuncular, havuzda dibe batmadan ve havuz kenarlarına tutunmadan 30 metre boyundaki oyun alanını, oyun sırasında hemen hemen durmaksızın defalarca yüzerek kat etmek zorundadırlar. Sutopunda, oyuncuların oyun alanını ve oyunu devamlı gözleme zorunlulukları nedeniyle başı suyun dışında tutarak yapılan serbest stil yüzme, bu yönüyle bilinen serbest stilden ayrılır. Ayrıca, kulaçlar topun yüzerken taşınması ve denetimi gereği de biraz kısa ve hızlıdır. Karşı takım oyuncularının ataklarının denetimi ve engellenmesi ile kaleciden gelebilecek topların denetimi gereği sırtüstü yüzmede de baş yine suyun dışında tutulur.Öte yandan sutopunda oyuncular, suda kısa kulaçlarla ve ayakları ile adeta yumurta çırpar gibi yaptıkları makas hareketi ile suya adeta otururlar. Bu hareket, oyunculara oyunu rahatlıkla gözleme ve hızla lehlerine çevirme konumu yarattığı gibi topu serbest elle yakalayıp pas verme veya önüne düşen topla anında yüzerek atağa kalkma ve ayrıca zıplama olanağı da verir.

• Topu yakalama:

Kaleciler hariç diğer oyuncular, topu tek elle yakalamak ve atmak zorundadırlar. Oyuncular, her yönden gelebilecek topları yakalama, her yöne atma becerilerini gelen ve atılacak topların momentine uygun beden duruşlarını geliştirmek bunların ön çalışmalarını devamlı yapmak zorundadırlar. Deneyimli oyuncular bu hareketleri, topu yakalama, pas verme veya şut atma eylemlerini tek bir hareket ile yani gelen topu aynı anda elden çıkararak yapabilirler. Sutopunda topun ölçüleri ise erkeklerde yaş ile doğru orantılı olarak değişmekte, bayanlarda ise tek ölçüdedir.

• Sudaki hareketler:

Su topunda, suda en çok kullanılan hareket yukarıda açıkladığımız makas hareketidir. Bu temel hareket, oyuncunun suda batmasını önler ve oyuncuya kuvvet vererek daha yukarı zıplamasını sağlar.Bu hareket su topunda hem dikey hem de yatay olarak kullanılır. Yatay hareket genelde rakibin ataklarını durdurmak için kullanılır. Dikey hareket ise oyuncunun atağa karşı blok yapmak, pas vermek veya belini suda becerisi oranında makasla karışık yükselterek çok kısa anda şut atmak amacıyla kullanılır.

HAZIRLAYAN ALMİRA

• r

• Refleks ve farkındalık:

Öngörü ve zihinsel hazırlığın temel olduğu bu sporda da oyun zekası, diğer deyişle rakibin engelleme ve ataklarına rağmen oyunu okuma taktikler geliştirme oynadıkça da kazanılan ve artan bir ögedir doğaldır ki skor avantajı için de temeldir.

Genel kurallar



Sutopu, 7'şer kişiden oluşan 2 takımla oynanır. Her takımda toplam 15 oyuncu bulunur. Bunların 7'si (1 kaleci ve 6 oyuncu) oyuna başlar. 2 oyuncunun adı sadece kadro içinde bulunur. Oyun -yaş gruplarına göre değişmekle beraber- 8'er dakikalık 4 devreden oluşur. Toplam 32 dakika oynanır. Tüm oyun içinde 2 mola hakkı vardır. Periyot araları 2 dakika, molalar da 1 dakikadır. Molalarda havuzdan hiç çıkılmaz, oyuncular kendi yerlerine çekilip taktik alırlar.

Her devre oyuncuların kaleyi yan kulvarlara bağlayan kulvarlara dizilmesiyle başlar. Hakem düdük çalıp topu tam ortaya atmasıyla oyun başlar. Hakemin düdüğüyle ile yüzmeye başlayan oyunculardan hangisi topu ilk olarak alırsa o oyuncunun takımı devreye başlar.
Bir atağın gol sayılabilmesi için topun kale çizgisini geçmesi gerekir. Oyunda mutlaka bir kazanan olması gerekiyorsa ve durum berabere ise iki tane 3'er dakikalık devre oynanır. Beraberlik hala bozulmamışsa altın gol devreleri oynanır. Maç bir takım gol atana kadar uzar. Oyuncu değişikliği ise sadece molalarda; gollerde ve devre aralarında yapılabilir. Eğer bir oyuncu çok kötü bir durumda ise hakeme belirterek kalenin arkasına geçer ve onun yerine biri girer. Bir takımın sınırsız oyuncu değiştirme hakkı vardır.

Tarihçe



SuTopu, 19. yüzyıl sonlarında İngiltere ve İskoçya'da hint kauçuğundan yapılmış bir topla su bidonları üzerinde oturarak ve kürekleri hem çekmek hem de topu atmak için kullanarak önce atlı polo gibi, daha sonra da rugby kuralları ile oynanan bir su sporu gibiydi.

Sutopunda, oyun sırasında bir takımda 6 oyuncu ile 1 kaleci vardır. Bilinen takım oyunları dışında oyuncuların oyunda kesin konumları olmayıp oyun boyunca oyunun akışına ve taktik duruma göre yer değiştirebilirler. Hem savunmada hem de atakta konumlanabilen oyuncular en yararlı oyuncular olarak tanımlanırlar. Buna rağmen kişisel özellikleri imrenilecek derecede öne çıkan bazı oyuncuların belli yerlerde konumlanmaları örneğin solak oyuncuların iki taraflı kanat ataklarını beslemek için kanatlarda konumlanmaları tercih edilebilir.

• Hücum dizilişi

Yay, patates veya mantar sote dizilişi diye tanımlanabilir. Bu tanım, kaleci hariç, oyuncular çakılı olarak bilinen ortadaki hücüm oyuncusu rakibin kalesi önünde en uç noktada olmak üzere şemsiye veya mantar biçiminde dizilmesinden kaynaklanır. Yayın merkezindeki forvet, rakibin kalesine en yakın kişidir ve "çakılı" olarak tanımlanır.Rakibin kalecisinin tam karşısında yer alan çakılı, tıpkı basketboldaki "point-guard" gibi özellikle oyunun temposunun düştüğü ve oyuncuların takım arkadaşları ile görsel ve sözel iletişiminin koptuğu anlarda yönergeleriyle taktik geliştirerek veya bizzat atacağı şutlarla, özellikle elinin tersi ve süpürme gibi şutlarla skora önemli katkılarda bulunur.

• Savunma dizilişi

Hücüm dizilişinin tersi konumda savunma dizilişi de aynıdır. Savunma "adam adama" veya alan savunması şeklinde olabildiği gibi her ikisin karışımı "M Drop" savunması da mümkündür.

• Kaleci

Su topunda kalecilik en zor, aynı zamanda en büyüleyici pozisyonlardan biridir. Kaleci diğer takım arkadaşlarına nazaran bacaklarının ve yüreğinin tüm gücüyle sudan oldukça yükseklere çıkma yeteneklerine sahip olmalıdır. Bunun dışında kaleci oyun içinde izlediği ve beklediği şutlar için kalesinde hemen hemen sabit konumda bekler. 2,8 m² alanındaki kalede; kaleci, her yönden gelen şutları geri çevirebilmek için gerek su içinde gerekse de su üstünde hem yana hareketlerde hem de blokajlarda son derecede hızla hareket edebilecek yetenek ve beceriye sahip olmalıdır. Kalecinin bir diğer görevi de savunma oyuncularının göremediği savunma zayıflıkları ile gedikler konusunda onları uyarıp yönlendirmektir.
Değinildiği gibi kalecilerin diğer oyunculara göre çeşitli beceri ayrıcalıkları vardır. Bunun dışında, kale çizgilerinden itibaren 5 metreye kadar alanda;

1. Topu iki elle tutma
2. Topu yumruklama ve
3. Havuz dibine dokunma

gibi kural ayrıcalıklarına da sahiptirler.
Buna karşılık, kaleciler, santra çizgisini geçip karşı alana giremez, topu suyun altına batırıp tutamaz, topu batıramaz, kaleyle oynayamaz, kaleyi batıramaz. Bütün bunların aksine yaptığı hareketler, takımı aleyhine "5 metre" olarak anılan penaltı cezasını getirir.
"Atak durumları"

• Oyuna başlama:

Takımlar her periyotta 3 oyuncu kalecinin sağında, 3'ü de solunda olmak üzere kendi kale çizgileri üzerinde dizilerek başlarlar. Başlama düdüğü çaldığında kaleci hariç, buna karşılık en hızlı yüzücüleri topu rakipten önce almaya kilitlenmiş olarak yüzmeye başlarlar. Hakem aynı anda topu topu yarı alan çizgisine bırakır. Topa ilk sahip olan takım 30 saniye içinde -30 saniye kuralı da aynı şekilde yaş gruplarına göre değişebilmektedir- kullanmakla zorunlu olduğu hücum hakkını kazanır. 30 saniye dolduğunda havada olan bir top gol olursa gol geçerlidir. Gol olmazsa 30 saniye dolduğunda top rakibe geçer ve rakip hücum hakkı kazanır.

• Topu kullanma:

Hücumda ana amaç topu bir an önce kullanıp rakip aleyhine skoru arttırmaktır. Bunu sağlamak için oyuncular takım arkadaşlarına hızlı paslar vererek veya topu yüzerken önlerinde sürerek rakip önünde etkili olabilecek ve skora gidecek hücum konumları yaratırlar. Bu sırada, kendine boş alan yaratmak için rakibi itmek, rakip lehine faul ile cezalandırılır. Yine hücum oyuncusu toptan önce, yani top takım arkadaşının elinden çıkmadan önce rakibin kale çizgisinden itibaren 2 metreye kadar olan alana girerse bu da rakip lehine ofsayt ile cezalandırılır.

• Sete dönme, oyunun akışı ve top çevirme:

Topu kale önünde çevirerek, skora dönük şu konumu aramak hücumun anahtarıdır. Bu sırada hücum oyuncularının önüne ve özellikle çakılıya atılan paslar kısa paslardır, bu paslar çakılının hemen önüne atılır ve çakılının bu topu rahatlıkla alabileceği nitelikte paslar olmalıdır. Bunun dışında yakalanması için ele atılan paslar vardır ve bu tür paslardan hemen skor üretmek yukarıda da andığımız gibi oldukça beceri ve deneyim ister. Skor üretmek için genelde yapılan iş hücum oyuncularının topu zamanında ve verimli kullanarak rakibin zaaflarından yararlanarak skora gidecek şutlar atmaktır. Bunun için rakibin savunma hatlarını dağıtacak, rakibi etkisiz bırakacak eylemlerle hızla yüzerek rakibi geçip skora uygun boş alanlar yaratmak gibi eylemlerle sonuca gitmek hücum eden takımın almazsa olmazları arasındadır. Bu sırada her iki takımın oyuncuları da hucum eden takım hücum faul, savunmadaki takım taktik fauller yapabilir. Hakem bu tür faulleri kısa düdüklerle uyarır. Bir eliyle faulün türünü ve yapan oyuncunun kimliğini işaret ederken diğer eliyle de faulun faulun kime karşı, hangi yönde kullanılacağını gösterir.

• Bir veya iki oyuncunun oyundan geçici ihracı, 20 saniye cezası "6-5" pozisyonları:

Eğer bir savunma oyuncusu, rakibi top atarken kolunu veya kendisini tutar veya batırır veya topsuz alanda yüzüne su atar v.b. ağır hatalı hareketler yaparsa, geçici olarak, 20 saniye oyundan ihrac edilir ve yan kenar kale çizgisi arkasındaki ceza köşesinde beklemeye başlar. Bu pozisyonda 6-5 hücumu olarak da adlandırılan taktik uygulanır. Bu durumun normal hücumdan farkı, karşı takımın savunmasını biraz daha değiştirmesi ve hücumda da buna bağlı bazı yer değişikliklerinin görülmesidir. Bir oyuncu oyundan ihraç edildiğinde, ceza süresi bittiği anda oyuna girebilmektedir. Ayrıca topu kendi takımı kazanırsa herhangi bir süre beklemesine lüzum kalmadan direk oyuna girebilir.

• 5 metre cezası:

Eğer bir savunma oyuncusu, 5 metre alanı içinde, gole giden bir oyuncuyu hatalı bir şekilde engellerse 5 metre "penaltı" cezası verilir. Bu durumda penaltı atışını kullanacak oyuncu 5 metre çizgisine gelir. Başka hiçbir oyuncu onun önünde ve 2 metreye kadar yakınına gelemez. Kalaci kale direkleri arasında ve kale çizgisinde durmak zorundadır. Atış hakemin düdüğü ve kollarını iki yana indirmesiyle tereddütsüz ve anında yapılır. Atış sırasında, atışı yapan oyuncunun vücudu top elinden çıkana kadar 5 metre çizgisini geçemez. Aksi takdirde atış tekrarlanır.

• Skor elde etme:

Bir şutun gol olması için topun kale çizgisinden geçmesi şarttır. Golden sonra top rakibe geçer ve orta aln çizgisinden 30 saniye hücum süreli olarak oyuna yeniden başlanır. Top gol olmadan kale çizgisi dışna giderse rakip aut atışıyla oyunu başlatır. Eğer top, kaleciye çarparak oyun alanına çıkarsa köşe atışı (korner) olur, defans oyuncusuna çarparak çıkarsa oyun savunma yapan takım tarafından yeniden başlatılır yani aut olur.

• Uzatma:

FINA Uluslararası Su Sporları Federasyonu kurallarına göre ve gerekirse oyunun süresinin berabere bitmesi halinde oyun 3'er dakikalık 2 periyot daha oynanır.Eşitlik yine bozulmazsa takımlar 5 oyuncu ve bir kaleci seçerek penaltı atışlarına geçilir.
NCAA Amerika Kolejler Atletik Birliği kurallarına göre ise oyuna golü ilk atan takımın galibiyeti tescil edilmek üzere ilk gol atılana kadar devam edilir.

Savunma stratejileri



Savunma konumlarında oyuncular topu geri almaya, skora giden topları bloke etmeye veya savuşturmaya,top çalmaya çalışırlar veya rakibin skora gidebilecek hızlı ataklarını kesmek için taktik fauller yaparlar.Savunma genelde hücum oyuncuları ile kale arasında konumlanır.

• Fauller

Eğer atak yapan takım oyuncusu kale önlerine doğru hareketlenmişse savunma oyuncuları onun topunu çalmaya, pas ve şut atmasına engel olmaya çalışırlar veya taktik fauller yaparlar ki oyun yine sete dönsün. Diğer yandan savunmaya tam yerleşemeyen sınırdaki oyuncular da savunma pozisyonlarındaki yerlerini alabilmek için atak geliştiren oyunculara karşı taktik fauller yapar. Bu durumlarda hakem, atak takım lehine avantaj kurallarını da uygulayarak faulleri görmezden de gelebilir.


1. Ufak ve taktik fauller Rakibin ataklarına karşı, genelde yapılan, omuz, bacak ve ayakların işlevsiz hale getirilmesine yönenilik eylemlerdir. En çok yapılan da rakibin elindeki topu çalmaya yönelik eylemlerde rakibin omuzuna bastırmaktır. Atak yapanın buna yanıtı rakibi iterek uzaklaştırıp, pas vermek veya şut atmak olabilir. O veya bu, hakem hangi eylemi faul olarak değerlendirirse, kısa bir düdük ve faul tipi ile yapanı işeretle diğer eliyle de topun oyuna sokulma yönünü gösterir. Zamanın da değerlendirilmesi açısından, faul atışı, gecikmeksizin yapılmalıdır. Bu atış başka birinin uyarısı veya iyi bir gözlemle doğrudan kaleye şut olarak da değerlendirilebilir. Savunma sırasında aynı oyuncuya devamlı faul 20 saniye cezasına neden olabilir. Bunun için savunma oyuncuları en fazla iki taktik faulden sonra yerlerini sırasıyla diğer takım arkadaşlarına bırakabilir ama hakimin bu durumu kötü niyetle cezalandırma olasılığı da vardır.
2. Ağır fauller Savunma oyuncusunun rakibini avantajlı durumunu tutarak, çekerek ve batırarak bozması durumunda 20 saniye cezası verilir. Ceza alan oyuncu oyun alanını terk etmezse veya aynı oyuncu maç boyunca 3 defa 20 saniye cezası alırsa değişmeli olarak oyunu terk etmesi, yerine yedeğinin geçmesi gerekir.,


3. Kural dışı fauller "Brütal hareketler" Defans oyuncusunun, 5 metre alanı içerisinde brütal harekette, tekme, yumruk, dirsek atması halinde yapan oyuncunun takımı aleyhine penaltı atışı kararı verilir. Hatalı oyuncu değişmeli olarak oyundan atılır ve yedeği 5 dakika sonra oyuna girer.
4. Sportmenlik dışı hareketler Rakip oyuncuya, kötü davranışlarda bulunmak, kasıtlı biçimde ağır, ısrarlı şekilde faüllü oynamak, kararları reddetmek, hakem ve diğer görevlilere saygısızca davranmak, kurallara ve oyun ruhuna aykırı davranışlarda bulunmak, kasıtlı olarak oyunu sabote etmek gibi davranışlarda bulunan oyuncu, oyundan değişmeli atılır ve yerine yedeği girer.

Topla oynama becerileri



Pas atmak veya şut atmak için oyuncu topu göndereceği yere doğru yönlenmeli, büyük bir titizlikle beden momentini de kullanarak topu fırlatmalıdır.

• Pas atma

Sutopunda kuru pas ve yaş pas olmak üzere iki türlü pas tekniği vardır. Kuru paslar topu yakalayacak oyuncunun sağ veya sol becerikli elinin topu kolaylıkla yakalamasını sağlayacak paslardır. Islak paslar ise oyuncunun takım arkadaşının tam önüne, onun topa kolaylıkla hakim olabileceği alana atılan paslardır.

• Şut atma

Suyun dışından atılan 3 temel şut atma tekniği vardır.

1. Kaleye doğru, 50~90 km/h hızla atılabilen güçlü şutlar
2. Savunma oyuncularını ve özellikle kaleciyi şaşırtan, kaleye yönelmesi hesaplanacak şekilde suda sektirilerek ve/veya suda kaydırılarak atılan şutlar.
3. Topu yakalamk için yükselen kalecinin güçten düşüp tekrar suya düşeceği anı hesaplayıp, belli bir menzil ve açı da gözeterek atılan aşırtma şutlar(Şandel)

Sutopu malzemeleri

Top

Sutopunda kullanılan top, 400-450gr ağırlığında, erkekler ve bayanlar için farklı ölçülerde, su emmez ve geçirmez malzemelerden, yüzeyi dikişsiz elde kaymayı önleyici şekilde pütürlü ve işlenmiş ve çoğunlukla sarı, kırmızı ve az da olsa yeşil renktedir.

• Oyuncu başlıkları

Sutopu oyuncu başlıkları, rakip takımları ayırt edebilecek şekilde, genelde mavi ve beyaz olmak üzere oyuncuların saç ve kulaklarını koruyacak üzerlerinde bulunan sayılarla tanınmalarını sağlayacak biçimde yapılırlar. Kaleciler ise kırmızı, 1 ve/veya 15 numaralı başlıkları giyerler.

• Mayolar

Yüzmeyi engellemeyecek, slip diye anılan mayolar tercih edilir. Bayanlar tek parça mayo giymek zorundadırlar. Oyunda mayolar yıpranabileceğinden oyuncular, özel sutopu mayolarını tercih ederler.
Bunun dışında oyuncular yaralanma ve sakatlanmaya neden olabilecek hiçbir aksesuarı üzerlerinde taşıyamayacakları gibi tırnakları da dipten kesilmiş olmalıdır.



FINA, 1973'den beri her izleyen 2 yılda bir Dünya Su Sporları Şampiyonası içine Dünya Sutopu Şampiyonasını da alır. Bu şampiyonada 1986'dan beri bayanlar da yer almaktadır. İkinci önemli turnuva ise 1979'dan beri her yıl tekrarlanan yine FINA tarafından düzenlenen Sutopu Dünya Kupası'dır. 2002'den itibaren FINA Uluslararası Sutopu Ligi FINA gündemine alınmıştır.
Avrupa Sutopu Şampiyonası ise dünya şampiyonasını izleyen ardıl yıllarda yapılmaktadır.

Türkiye'de Sutopu [



Türkiye'de sutopu ilk kez 20. yüzyılın başlarında İngilizlerce oynanmış, bu sporu ilk tatbik eden Türk kulübü ise 1910'da Galatasaray Spor Kulübü olmuştur.[1] 1930'da modern havuzların açılmasıyla ilk turnuvalar yapılmaya başlanmış ve 1931 yılındaki ilk İstanbul şampiyonluğu' nu Galatasaray Spor Kulübü kazanmıştır. Ancak Türkiye genelinde Adana bu spora ağırlığını koymuştur. 1938 yılında Adana Belediye Başkanı Turhan Cemal Beriker ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürü Rıza Salih Saray'ın girişimleri ile Adana'da Türkiye'nin en modern yüzme havuzunun yapılmasına karar verilmiştir. Havuzun açılışı ile birlikte 1942 yılından itibaren Bölge Karması adı altında yarışlara iştirak eden Adana Demirspor Kulübü Muharrem Gülergin'in önderliğinde 17 yıl hiç yenilmemiş ve Türkiye Sutopu Ligi'nde toplamda 22 defa Türkıye şampiyonu olmuştur. Bu takım İstanbul ve tüm Türkiye'de Yenilmez Armada olarak anılmıştır.

1970'lerde üstünlük İstanbul'a geçmiş ve 1972-90 arasında İstanbul Yüzme İhtisas Kulübü seri şampiyonluklar kazanmıştır. 1991 yılında ise Macar çalıştırıcı Zoltan Gulyaş ile birlikte modern çalışma yöntemlerini tatbik eden Galatasaray Spor Kulübü üstünlüğü ele geçirmiş ve 1991-2011 arasında 17 şampiyonluk kazanmıştır. Dolayısıyla bu sporun üç büyükleri şampiyonluk sayısına göre Adana Demirspor, İstanbul Yüzme İhtisas Kulübü ve Galatasaray Spor Kulübü'dür. İki şampiyonluk ile Adalar Su Sporları Kulübü bu üç takımı takip etmektedi