Jean Henri Fab*re (Jean Henri Fab*re Kimdir? - Jean Henri Fab*re Hayatı Biyoğrafisi


Jean Henri Fab*re (1823 Saint-Léons, Fransa - 1915 Serignandu-Comtat, Fransa), Böcek anatomisi ve davranışları üzerine yaptığı araştırmalarla tanınan Fransız etimologdur (böcek bilimci). Fabre’nin en önemli araştırmaları, arılar, kabuk böcekleri, uğur böcekleri, cırcır böcekleri ve çekirgelerle ilgilidir. Özellikle yaban arıları üzerine yaptığı araştırmalarla, böceklerin davranış kalıplarında içgüdülerin önemini ortaya koymuştur.


Fransa’nın güneyinde Le Malaval kasabasında büyüyen Jean Henri Fabre çok yoksul bir çocukluk geçirmiştir. Henri yaşamını güzelleştirmenin yolunu çevresindeki canlıları gözlemleyerek bulur. Gözlemlerini çizimlere dönüştürmek için zaman zaman büyükbabasının bahçesinden topladığı meyveleri satarak para kazanır.
Bol bol kitap okur. Çevresindekiler ile ilgili yazılar yazar, çizimler yapar. Kişisel çabalarıyla bir burs kazanarak ilkokul öğretmeni yetiştiren bir okula kayıt olur. 19 yaşında öğretmen olur. İlgisini çeken doğa ve doğa tarihiyle ilgili dersler vermeye başlar.
Jean öğrencilerine yeni yöntemler bularak şarkı ve şiir ile derslerini işler. Bunları da kendi yazar. Çevresindeki bitki ve böcekleri inceler. Bunun için yakın çevresini kullanır. Zamanla profesyonel bir bilim insanı olarak dağlara keşiflere çıkar. Henri gözlemlerini yazmayı sürdürür. 30 yılda “Böcekbilimi Anıları” kitabını tamamlar. Henri böceklerin büyülü dünyasına bir yaprağın üzerinde gördüğü tırtılla kapılmış. 92 yaşında öldüğünde herkes onu böcekbilimin babası olarak tanıyacaktır.

Avignon öğretmen okulunu bitirip, veliahtın eğitmenliğine getirilen Jean Henri Fab*re, özgür yaşamak istediğinden bir süre sonra Seripg-nan’a çekildi. Gündüzleri araştırmalar yapıp, geceleri ailesini geçindirmek için özel dersler verirken, bir yan*dan da halkta bilim sevgisini uyandırmak için kitaplar yayınladı.
Les Souvenirs Entomologiçues (Böcekbilim Anıları) adlı yapıtında, böceklerin yaşayışlarının incelen*mesinde ilk olarak deneysel yöntemi kullandı.
Özellikle böceklerin davranışlarına ilişkin çalışmalarıyla tanınan Fransız doğa bilgini Jean Henri Fabre yoksul bir köylü ailesinin çocuğuydu. Oldukça güç koşullar altında büyüdü; bu arada büyükannesinden dinlediği öykülerin etkisiyle bitkilere ve hayvanlara karşı büyük bir yakınlık duymaya başladı.
Fransa'nın güneydoğusundaki Vaucluse'de yıllarca çeşitli okullarda öğretmenlik yapan Fabre, yaşadığı bölgenin zengin böcek yaşamını incelemeyi her zaman ön planda tuttu. En tanınmış çalışmaları arılar, yabanarıları, kınkanatlılar, çekirgeler ve cırcırböceklerine ilişkindir. Çalışmalarını özellikle böceklerin davranışları üzerinde yoğunlaştırdı. Örneğin, asalak yabanarılarının yuvasına yumurta bırakabilecekleri avlarını nasıl seçtiklerini ve bu davranışta içgüdülerin nasıl önemli bir rol oynadığını ayrıntılı biçimde tanımladı. Bazı pervane türlerinin dişilerini açık bir pencerenin yanındaki telden bir kafesin içine yerleştirerek, dişinin feromon denen bir madde yaydığını ve çok uzaklardan duyulabilen bu kokuyla erkekleri çiftleşmeye çağırdığını gösterdi.
Böcekler konusundaki başlıca gözlemlerini Souvenirs entomologiques (Böcekbilim Anıları) adıyla 10 ciltlik yapıtında toplayan Fabre, ayrıca çocuklar için eğitici, bilimsel öyküler yazdı. Bu öykülerde gerek kendi çocuklarının, gerek çevresindeki çocukların gözlemlerinden büyük ölçüde yararlandı. Fabre'ın Orange yakınlarındaki Serignan'da oturduğu ev sonradan müze haline getirilmiştir.

Yazdığı eserlerin başlıcaları:

La Science Elementaire, Lectures courantes (Temel Bilgiler, Okul Parçaları, 1862:1865)
Les Rava-geurs, Recits de 1′Oncle Paul sur les İnsectes Nuisibles (Kemiriciler, Paul Amcanın Zararlı Böcekler Üstüne Öyküleri, 1870)
Les Auxiliaires, Recits sur les Animaux Utiles (Yardımcı Hayvanlar, Faydalı Hayvanlar Üstüne Hikâyeler, 1873)
La Cosmographie (Kozmografya)
La Physique (Fizik)
La Chime (Kimya)
Les Souvenirs Entomologiçues (Böcekbilim Anıları, 1870-1899)