OBRUK NEDİR?

Baca veya kuyu şeklinde, keskin köşeli, derin çukurluklara obruk denir.

Ovadaki yeraltı sularının aşındırdığı toprak katmanının çökmesiyle oluşur.

Yer kabuğunun çoğu kez aniden çökmesiyle meydana gelir.

Derinliği 250-300 metreyi bulabilen obrukların bazılarının tabanında göl bulunur.

Türkiye'de İç Anadolu'nun güneyinde ve Toroslar'da yaygın olarak obruklar görülür.

Doğal coğrafi bir oluşum olan obruk, “karstik platolarda yer altında bulunan kalkerin eriyerek yer altı galerilerinin tavan kısımlarının çökmesi neticesinde çeşitli derinlik ve çaplarda oluşan çukurlara verilen genel bir ad.

Ancak bugün obruklar Tuz Gölü'nün güneyindeki yaklaşık 4 bin kilometrekarelik bir alan için risk oluşturuyor.

Genellikle doğal süreçler içinde meydana gelen bu coğrafi oluşumlar, bugün yer altı suyunun aşırı kullanımı ve çekilmesi sonucunda da meydana geliyorlar.

Son yıllarda, özellikle bu bölgede sulak alanların kurutulmasının ardından, sulamada yer altı suyunun kullanılması için açılan kuyular ve dolayısıyla aşırı yer altı suyu kullanımı nedeniyle oluşan boşluklar çökerek insanın neden olduğu doğal bir afete dönüşüyor.

Obruk nedir nasıl oluşur obruk resimleri,fotoğrafları

obruk : baca veya kuyu şeklinde, keskin köşeli, derin çukurluklara obruk denir. derinliği 250-300 m’yi bulabilen obrukların bazılarının tabanında göl bulunur. türkiye’de iç anadolu’nun güneyinde ve toroslar’da yaygın olarak obruklar görülür. içel’deki cennet-cehennem mağaraları ve konya’daki kızören obruğu ülkemizdeki en güzel örneklerdir.





Çoğunlukla yer kabuğunun aniden çökmesiyle ortaya çıkan bir görüntüdür...





ireçtaşlarında bulunan yeraltı nehirlerinin veya aktif mağara tavanlarının çökmesi sonucu oluşurlar...





Yeraltı sularının aşındırdığı toprak katmanı aniden ve gürültüyle çöker.





Ortaya çıkansa baca ya da kuyu görüntüsü veren derin çukurlardır...





Yeraltı sularının bilinçsizce kullanımı bu çukurların oluşumunu hızlandırır.





Çukurların içi daha sonra yeraltı sularıyla dolarak büyük göller meydana getirirler.





Mesela filmlerde Tarzan'ın sarmaşıklarla üzerinden uçtuğu o göl de bir obruk örneğidir...





Mersin'deki cennet cehennem mağaraları da birer obruk örneğidir...





Obrukların diğer bir özelliği de suları yazın ilk aylarında koyu lacivert ve yeşil olmasına rağmen,
rengi yaz ilerledikçe çivit mavisini dönüşür ve berrak bir renk alır.





Türkiye'de obruklar daha çok Konya bölgesinde yer alırlar...





Tarlayı eken adam, sabah kalktığında yerinde kocaman bir çukur bulabilir...

OBRUK PLATOSU ve OBRUKLAR











Karapinar’in kuzeyini ve kuzey batisini çevreleyen Obruk Platosu, Tuz Gölü havzasi ile Konya Ovasi arasinda yer alir. Dogusunda Karacadag, Hasan Dagi ve Melendiz Daglari; batisinda ise Bozdaglar vardir. Obruk Platosu’nun genel jeolojik birimleri yatay yapili, Neojen yasli, kalker, marn, kiltasi ve kumtasidir. Bu platonun üzerinde çok sayida obruk vardir. Karapinar’in birçok yaylasi ve köyü bu plato üzerindedir. “Obruk” kelimesi oyuk, çukur, çökmüs yer anlamlarina gelir. Obruklar karstik karakterlidirler. Yeraltinda zamanla eriyen kalker taslarinin bosluk olusturmasi ve bu boslugun zamanla çökmesi üzerine
obruklar olusur. Obruklarin derinlileri birkaç metreden baslayarak; birkaç yüz metreye kadar ulasabilirler. Bazilari silindir biçiminde olup dipleri görünmekte, bazilarinin ise dipleri görünmemektedir. Bazi obruklarin içinde su, CO2 ve kükürt minerali vardir. Karapinar’daki belli basli obruklar Yilan, Meke, Everen, Çifteler, Aren, Putur, Yavsan, Kizil, Hamam, Yeni Opan, Dikmen, Büyük Fidanci, Kolca Yaylasi ve Küçük Sekizli Yaylasi Obrugu’dur. Jeolojik olusumlari bakimindan hepsi birer doga harikasidir.

TÜRKİYENİN PLATOLARI






Plato denince akarsular tarafından derince yarılmış vadilerle yarılmış düzlükler akla gelir. Türkiye`nin platolarına değinmeden önce dikkat edeceğimiz en önemli nokta yurdumuzun bütünü ile plato olmasıdır.
Türkiye bu duruma dış güçle tarafından aşındırılarak peneplen hale gelmiş yüzeylerin 4.zaman başlarında toptan yükselmesiyle erişmiştir. Ancak her yer aynı derece yükselmemiştir. Doğu Anadolu da 2000m olan bu yükselme değeri İç Anadolu da 1000-1500 m Güney Doğu Anadolu`da 400-800 m Kocaeli-Çatalca da 200-400 m`ler arasında oluşmuştur. Böylece ülkemizde alçak ve yüksek platolar oluşmuştur. Bunlara en çok İç Anadolu da rastlanır. Kimi platolar peneplen (yontukdüz) yüzeylerin yükselmesiyle kimileri karstlaşımayla bir bölümü de volkanik etkilerle oluşmuştur. Bu platoların beşeri ve ekonomik değerleri fazladır .
Platoların TÜRKİYE”deki Coğrafi Dağılışı
Kuzey Anadolu Platoları:

Oldukça engebeli olan Kuzey Anadolu `da plato düzlükleri fazla değildir. En önemlileri Batı Kara denizde Safran bolu ve İstanbul boğazının iki yanında yer alan Çatalca-Kocaeli Platolarıdır. Çatalca-Kocaeli platosu aşındırılarak peneplen hale gelmiş yüzeylerin yükseltisiyle oluşmuştur. Ancak bu yükselme 200-400 m değerleri arasında kaldığından alçak platolara girmektedir. Üzerinde alçak tepelikler mevcuttur. Çatalca sırtları ile Çamlıca tepeleri gibi. Bu plato trakya`da da devam eder.
Batı Karadeniz de yer alan Safranbolu platosu ortalama 500 m yükseltiye sahip peneplen ve alçak platolardandır. Yenice (Filyos) ve kolları Devrek Araç Soğanlı ırmaklarıyla parçalanmış olan bu plato kalkerli yapıda olup voklüz kayalıklara sahiptir. Bu kaynaklar sayesinde platodaki vadilerde ileri tarım söz konusudur.
Peneplen platolarının diğer platolardan farkı bunların aşınım yüzeylerinden meydana gelmiş olmalarıdır. Peneplen platoları çoğu kez eski kütleler olduklarından yüzeyce eski kütlelere ait kayalar yer almakta ve bu eski kütleler içinde altın gümüş platin nikel krom çinko pirit volfram gibi maden cevherlerine rastlana bilmektedir. Üstelik bu madenler yüzeyde yada yüzeye çok yakın oldukları için kolayca işletile bilmektedirler. Peneplen platoları için diğer bir özellik pınar ve kaynakların bu sahalarda yoğunlaşması ve kaliteli içme sularının özellikle bu sahalarda bulunmasıdır.
Güney Anadolu (Akdeniz) Platoları

Güney Anadolu`nun en önemli platosu Taşeli platosudur. Toros Dağlarının orta bölümünde yer alan bu plato karstik etkilerle oluşmuştur. Yüksekliği 2000m yi bulan Taşeli Platosu kalkerli kayalardan oluştuğu için yüzeyinde çok sayıda erime çukurları bulunur. Bu platoda yüzeyde su bulmak güçtür çünkü yağmur suları kalkerlerin çatlaklarından kırmızı renkli killi topraklar (Terra Rossa) birikmiştir. Bu özelliğe taş çöllerini anımsattığından Taşeli platosu denmiştir. Plato Ermenek ve Göksu ırmaklarıyla parçalanmıştır.
Taşeli Platosunda sürekli yerleşmeler yoktur: Taşeli platosunun belirtilen özelliklerine göre değerlendirilmesi yapıldığında bu platoda neden yerleşmenin olmadığı kendiliğinden ortaya çıkar. Plato kırsal yaşam bakımından daimi yerleşme sınırları dışında kalmaktadır. Kır yerleşmeleri su kaynaklarına bağlı olarak kenar yamaçlarda yer almıştır. Bu alanda temel uğraş hayvancılıktır. Kışı köylerde geçiren
insanlar ilk baharda plato üzerinde karların erimeye ve otsu örtüsünün gelişmeye başladığı tarihte platoya tırmanırlar. Platoya ulaşan sürüler daha çok dolinlerin tabanında gelişmiş ot ve dikenlerle beslenirler. Bu kısıtlı olanaklara karşılık en büyük güçlük hayvanların su gereksiniminin sağlanmasıdır. Yer yer sulu çukurlar ve ilkel sarnıçlar bu problemi kısmen çözümler. Ancak su azlığı ot örtüsünün yetersizliği arazinin engebeliliği kaya yüzeylerinin lapyalar yüzünden çok pürüzlü olması gibi nedenlerle plato üzerinde keçiden başka hayvan yetiştirmek mümkün olmaz.
Plato son bahara dek süren yayvancılık bu mevsimde sislerin ve soğukların bastırması ile sona erer plato adeta kış uykusuna çekilir.
Teke platosu da karstik oluşumlu diğer platodur. Nüfuslanma az ve tarım geridir. Üzerinde çok sayıda erime çukuru bulunur.
Batı Anadolu Platoları

Hafif dalgalı düzlükler ve tepelikler halinde Saroz körfezi çevresinde Çanakkale – Balıkesir arasında ve İç Batı Anadolu da yer alırlar.güneyde menteşe eski kütlesi peneplen plato örneği oluşturur. İç Menteşe platosu Büyük Menderes ve kollarıyla parçalanmış kimi yerinde vadiler genişleyerek ovaları oluşturmuş (TavsaYatağanÇineBozdoğan) kimi yerinde daralıp dikleşir. Yüzeyi verimsiz toprakla örtülüdür. Su potansiyeli zayıf olduğundan tarım geridir. Son yıllarda seracılık ön plana çıkmıştır. Bu gelişme her şeyden evvel platoyu terk etmeye hazırlanan kır nüfüsunu yeniden toprağa bağlaya bilmiştir.
İç batı Anadolu da Kula platosu volkanik oluşumludur. Yüzeyinde ilginç volkanik şekiller yer almaktadır.
İç Anadolu Platoları


Burada hafif yarılmış aşınım platoları olan Yukarı Sakarya Haymana Cihanbeyli Obruk ve Bozok platolarıyla volkanik yapılı Niğde-Kayseri platoları ve bir peneplen plato olan Uzun yayla vardır.
Yukarı Sakarya platosu ortalama 800m yükseklikte olup Sakarya `nın kollarıyla yarılmıştır. Toprakları verimli su kaynağı bol olduğu için ileri tarım sahasıdır.
Haymana-Cihanbeyli 1000-1200m yüksekliğe sahip masa görünüşlü bir platodur. Kuvvetli akarsu olmadığı için fazla parçalanmamıştır. Kuru tarım yaygındır. Burası aynı zamanda tiftik keçisinin vatanıdır.
Obruk platosu tuz gölünün güneyinde yer alır. Güneyde Karaca dağ Hasan ve Melendiz volkanlarına yaslanır. Fazla parçalı değildir. Platonun güneyinde Konya ovası yer alır.
Bozok platosu Kırşehir eski kütlesinde yer alır. Kızılırmak ve yeşilırmak`ın kollarıyla parçalanmıştır.
Niğde-Kayseri platosunda yüzeye yayılan tüf lav ve bunların ayrışmasıyla oluşan maddeler verimli toprakların yer almasına neden olmuştur. Özellikle volkanik dağlardan doğan dere ve çayların getirmiş olduğu topraklar alçak ve çukur alanlarda birikerek kalın alüvyon tabakaları oluşmuşlarıdır. Bu durum tarımsal potansiyeli artırmıştır. Bu plato Toros dağlarının gediklerinden gelen nemli hava kütleleri sayesinde çevreye göre çok yağış alabilmektedir Dağ üzerinde biriken karlar bölümün su gereksinimini sağlayan depo durumundadır. Dağların eteklerinde ortaya çıkan çok
sayıda su kaynağı su potansiyelini daha da artırarak sulu tarıma elverişli bir zemin hazırlar.
Platoda Jeotermal kaynakların varlığı da tespit edilmiş ancak henüz yararlanmaya geçilmemiştir. Bunların yanı sıra özellikle Nevşehir ve Ürgüp yörelerinde lav ve tüflerin zemine yayılarak erozyona maruz kalmalarıyla peri bacaları oluşmuştur. Bu şekiller turizm açısından değerli olduğu gibi yöre halkına barınak ya da yiyecek deposu olarak yarar sağlar.
Bu platoda vadi içi ovalarında tarım önem kazanmıştır. Tahıl (buğday Çavdar...) baklagil şekerpancarı patates soğan gibi kültür bitkileri ilk sırada yer alır elma yetiştiriciliği ve bağ kültürleri ise meyvecilik açısından ileri bir tarımsal etkinlik olarak dikkat çeker. Bu bölümdeki bağlar Ürgüp ve Niğde`yi Türkiye çapında şarapçılık merkezi durumuna getirmişlerdir.
Niğde - Kayseri platosu volkanik oluşumludur. Uzun yayla bir peneplen platodur ancak oldukça yüksektir.


Doğu Anadolu Platoları

Genellikle volkanik yapılıdırlar. En yüksek plato Erzurum-Kars platosudur. 2000m ye yakın yükseltiye sahiptir. Türkiye” nin en önemli otlak sahasıdır. Diğer volkanik plato Murat platosudur. Murat ve kolları ile parçalanmıştır. Platoda Tunceli ve bir volkanik dağ olan Bingöl dağı yükselir.

Güneydoğu Anadolu Platoları

Türkiye” nin İç Anadolu”dan sonra diğer büyük plato sahası Güneydoğuda yer alır.Gaziantep platosundan başlayan platolar serisi Mardin ”e kadar uzanır. Ancak bu plato kuşağı içinde yer alan volkanik engebeler platoyu kesintiye uğratır. Bu nedenle platolar birbirinden ayrı parçalar halinde bulunurlar. Bunların içinde en karakteristik olanı Urfa-Suruç-Hilvan-Siverek- Viranşehir ve Ceylan pınar ; içine alan kısımdır. Urfa-Viranşehir-Hilvan Platosu diye adlandırılan bu plato Fırat ve kolları tarafından hafif yarılmış aşınım platosudur. Platonun yüzey şekilleri Kuzey-Güney yönlü değişir. Güneyde hafif dalgalı ava görünümünde iken kuzeye çıkıldıkça dik yamaçlar halinde devam eder. Bu yamaçlar arasında büyük düzlüklere de rastlanabilir. Kalkerden oluşan plato yüzeyi üzerinde toprak örtüsü geniş ölçüde yitirilmiş olup zemine ince bir toprak tabakası ile taş ve çakıllar hakimdir. Plato yüzeyi üzerinde toprak ve su azlığı nedeniyle bitki örtüsü son derece fakirdir. Buralarda tek bir köye bile çoğu kez rastlanmaz. Geniş plato yüzeyi nacak ilk baharda sürücülere mera hizmeti görebilir. Alanın en büyük sorunu su teminidir. GAP ile devlet bu sorunu çözümleyerek yöreyi ekonomiye kazandırılmaya çalışılmaktadır. Gaziantep platosu batıdan gelen nemli hava kütlelerine açıktır. Fırat`ı hafifçe parçaladığı bu sahada yer alan ova “verimli hilal” olarak anılmaktadır. Doğal bitki örtüsü ve tarım ürünleri çeşitlilik gösteren coğrafi potansiyeli yüksek bir sahadır.

Obruk Barajı, Köyleri Yutmaya Başladı






Obruk Barajı, Köyleri Yutmaya Başladı

Çorum'da Yapımı Tamamlanan ve Hızla Dolan Obruk Barajı'nın Suyu Bölgedeki Köyleri Yutmaya Başladı. Çok Sayıda Köyde Ev ve Bina Su Altında Kaldı.

Çorum'da yapımı tamamlanan ve hızla dolan Obruk Barajı'nın suyu bölgedeki köyleri yutmaya başladı. Çok sayıda köyde ev ve bina su altında kaldı.

Kızılırmak nehri üzerinde temeli 1996 yılında atılan ve 1 milyar liraya malolan Obruk Barajı ve Hidro Elektrik Santrali'nin (HES) açılışı önceki gün Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapıldı. İzmir'deki açılış programına katılan Başbakan, Obruk Barajı'nı Devlet Su İşleri'nin (DSİ) Türkiye'nin değişik illerindeki yatırımları ile birlikte açtı. Yıllık 202 MW kurulu gücü bulunan baraj ilk enerji üretimine şubat ayında başlayacak. Enerji üretimi için son hazırlıklar yapılırken, barajda su seviyesi de her geçen gün artıyor. Oğuzlar ilçesi yakınlarında kurulan barajın sonu İskilip ilçesi yakınlarına kadar ulaştı. Çorum-İskilip karayolu üzerinde bulunan köGoogle Page Rankingünün ayakları ve çevresi sular altında kaldı.

Tam dolduğunda 661 milyon metreküp su depolanacak olan Obruk, çevresindeki köyleri de su altında bırakmaya başladı. Oğuzlar, İskilip ve merkeze bağlı Karaburun, Salur, Yalakçay, Tozluburun, Aşağıçeltek ve Karlık köylerinde daha önce istimlak edilen aralanlar sular altında kaldı. Baraj suyunun ulaştığı İskilip'e bağlı Karaburun köyünde de vatandaşları taşınma telaşı sardı. Baraj tam dolduğunda yarısı su altında kalacak olan Karaburun köyünde istimlak edilen yerler boşaltılmaya devam ediliyor. Köy camisi, köy çeşmesi ile çok sayıda ev ve ahır su içinde kaldı. Su seviyesinin 2 metre daha yükseleceği köyde vatandaşlar eşyalarını kurtarmaya çalışıyor. Baraj suyunun bu sene köye ulaşmasını beklemediklerini söyleyen köy halkından İskender Gül, oluşan manzara karşısında şaşırdıklarını ifade etti. Gül, yeni evlerine taşınana kadar baraja sıfır evlerde oturacaklarını ve kapılarının önüne kadar su ulaşacağını kaydetti.
KÖYLER YENİ YERLERİNE TAŞINACAK
[
SIZE="2"]Obruk Barajı'ndaki yükselmeyi yakından takip eden İskilip Kaymakamı Mehmet Yılmaz, tamamı veya yarısı su altında kalacak olan köylerin yeni bir yerleşim yerine taşınacağını söyledi. Köylerin yeni kurulacağı yerlerin belirlendiğini ifade eden kaymakam Yılmaz, en kısa sürede tapu ve altyapı çalışmalarının tamamlanarak köy sakinlerinin yeni evlerini yapmaya başlayacağını dile getirdi.