Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Antik Takıları | Giysi Takıları

Düğmeler Ve İğneler

Bütün dönemler boyunca iğne yapmak için kullanılan malzeme önceleri kemik sonraları tunçtur. Kemik iğne Anadolu'da çok sayıda bulunmaktadır. Tunç, bakır, gümüş ve altın gibi metallerden yapılmış iğnelerede rastlanmaktadır.

İğneler kalıba dökme, çekişleme ve dövme, telden kıvırma tekniklerinde yapılmışlardır. Troya kazılarında bir iğne döküm kalıbı bulunmuştur. Gövdenin içinin boş; baş kısımlarının kalıa döküm olarak yapıldığı iğneler vardır. Ayrıca tunç üzerine altın kaplama iğnelerde Kültepe I B katında bulunmuştur. Bu tekniklerde yapılan iğnelerin başları konik, pramidal, çift spiral, çengel, halka, topuz, kuş başlı, bitkisel vBulletin. şekillerde olabilir. Bazı iğnelerin başları gövdeye geçmeli olarak yapılmıştır. Bazen baş kısmı kıymetli taş veya boncuklarla süslü olabilir. Bazı iğnelerin baş kısmına yakın bölümlerinde bir delik vardır. İğneler düşmemeleri için bu delikten bir zincir veya kordon ile bağlanmaktadırlar.

İğneler yerleşim bölgelerinde bulundukları gibi ilk örneklerinden başlayarak en fazla mezarlarda ele geçmişlerdir. Mezarlarda bulunan iğneler genelde iskeletin başı ve göğsü yakınlarında bulunmuşlardır. Tabii ki bunlar saç veya elbise iğneleridir. Genelde büyük ve iri olanlarının elbiseler; küçük boy olanlarının da saç için oldukları varsayılmaktadır. Ayrıca iğneler nazarlık olarak ta kullanıldıkları gibi adak olarak tapınaklara da bırakılmışlardır.

Kat. No: 211
Adı: Düğmeler (40 adet)
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Altıntepe mezar odası
Geliş Şekli: Kazı buluntusu
Boyutları: Tane: yük.: 0,5 cm.; çap: 2cm.
Ağırlığı: Tane: 2,97 - 3,87 gr.
Dönemi: Urartu dönemi İ.Ö. 8. yüzyıl sonu - 7, yüzyıl başı

Ortası bombeli, kenarı düz 40 adet düğmenin hepsi aynı şekilde granüle tekniğinde bezemelidir. Ortada altı yapraklı rozet motifi, çevrede kenarları noktacıklarla sarılı kabarık dairecikler yer almaktadır. Alt tarafında çifte dikme halkası bulunmaktadır. Elbiseye dikili olarak bir kadının mezarına bırakılmış olmalıdır.

Kat. No: 212
Adı: Düğme
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Gordion
Geliş Şekli: Kazı buluntusu
Boyutları: Yük.: 1,3 cm.; gen.: 2,9 cm.
Ağırlığı: 5,15 gr.
Dönemi: İ.Ö. 7.-6. yüzyıl

Biri büyük 12 yapraklı, diğeri küçük 8 yapraklı iki rozetin içi içe oturtulduktan sonra ortalarından iri bir yuvarlakla tutturulmasından meydana gelmiştir. Arka kısmındaki sivri çıkıntısı elbiseye tutturulmasına yaramaktadır.

Kat. No: 213
Adı: İğne
Cinsi: Tunç, altın ve karneol
Geliş Yeri: Alacahöyük K mezarı
Geliş Şekli: Kazı buluntusu 1939
Boyutları: Yük 15,7 cm; gen.: 1,4 cm.
Dönemi: Eski Tunç Çağı

Yuvarlak profilli tunç gövdenin ucu sivri, baş kısmında üzerinde beş adet karneol yerleştirilmiş altın topuzu vardır. Her iki tarafı da pullarla sınırlı karneol, topuza, pulların ve karneol ortasındaki deliklerden çakılan çivilerle tutturulmuşlardır.

Kat. No: 215
Adı: İğne
Cinsi: Altın, kemik ve agat
Geliş Yeri: Çorum
Geliş Şekli: Satın alınma
Boyutları: Uz.: 6,8 cm; gen.: 1,1 cm.
Ağırlığı: 2,0 gr.
Dönemi: Eski Tunç Çağı

Küre biçimindeki başı ve gövdeye geçiş altın kaplamadır. Kaplamanın üstü yaprak motifleri ve dikey çizgilerle bezelidir. İğne kısmı kemik olup ucu aşınmıştır. Baş üstüne, tam tepeye ufak bir agat yerleştirilmiştir.

Kat. No: 219
Adı: İğne
Cinsi: Gümüş
Geliş Yeri: Karataş, Semayük
Geliş Şekli: Kazı buluntusu
Boyutları: Uz.: 8,5 cm; gen.: 1,2 cm.
Dönemi: İ.Ö. 2500

Yaban domuzu başlıdır. Gövdeye geçişte dört yivle bölünen boyundan sonra hafifçe genişleyen kısımda gövdeyi enlemesine geçen bir delik vardır. Daha sonra gövde üstünde çapraz çizgi bezemeler yer almaktadır.

Kat. No: 221
Adı: İğne
Cinsi: Tunç
Geliş Yeri: Patnos
Geliş Şekli: Satın alınma
Boyutları: Yük.: 8,3 cm.
Ağırlığı: 12,39 gr.
Dönemi: Urartu dönemi İ.Ö. 7. yüzyıl

Dört kuşlu, protomlu iğnelerdendir. Protom altındaki bir boncuk ve bir bilezik geçişi ile sağlam gövdeye birleşir. Bileziğin altında yuvarlak deliği vardır.

Giysi Takıları

Broşlar

Bezeme amacı ile elbiseye takılan iğne. Masif metalden veya metal ile taşın birlikte kullanılmaları il genelde yuvarlak, oval, kare ve dikdörtgen formlarındaki takılardır. Repoussé teknikte yapılmış bitkisel ya da geometrik bezemelerin yanı sıra; insan veya hayvan kabartmaları ile bezeli de olabilmektedirler. (Fibuladan geliştirilmiş olduğu düşünülmektedir)

Kat. No: 206
Adı: Broş
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Yapraklı
Geliş Şekli: Satın alınma
Boyutları: Çap: 3,25 cm.; Kal.: 0,6 cm.
Ağırlığı: 6,120 gr.
Dönemi: İ.Ö. 4. yüzyıl

Kurs formlu broşun çevresi sırasıyla boğumlu, örgü ve düz telkarilerle çevrilmiştir. Çerçeveyle rozet arasındaki geniş frizde bitkisel bezeme yer almaktadır. Ortadaki kubbe biçimindeki rozetin çerçevesi, içe bakan yarım yuvarlaklarla bezelidir. Ortadaki altı kalp motifinden sonra, üst üste altışar yapraklı iki rozet yer alır. Ortalarında da iri bir kürecik vardır. Tüm bezemesi telkari işçilik gösteren broşun ortasındaki iki rozetin yaprakları ise ince altın safihadan kesilerek monte edilmiştir. Broşun arkasında geniş bir kulpu vardır. Broş olarak kullanılmasının yanısıra İ.Ö.3.yüzyıl da bazı tip sarkaçlı küpelerin kaş kısımlarının da bu formda yapıldıklarını görmekteyiz.

Kat. No: 207
Adı: Broş
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Nizip
Geliş Şekli: Satın alınma 9.12.1969
Boyutları: Uz.: 4,4 cm.; gen.: 2,4 cm.
Ağırlığı: 3,37 gr.
Dönemi: Hellenistik dönem

Kısa kenarlarında ikişer kulak yapan oval bir altın plaka yay biçiminde bükülmüştür. Kulakların altına birer göz yerleştirilmiştir. Broşun ve gözlerin çevresi yivli telkari bir çerçeve ile çevrilmiştir. Plaka, bir saç örgü motifi ile ortasından enlemesine ikiye ayrılmıştır. Dar kenarın bir tarafında, dışta saç örgüsünün ucunda çevresine ince düz bir tel geçirilmiş bir adet sarmaşık yaprağı bulunmaktadır. Arkasında tokası eksiktir.

Kat. No: 208
Adı: Broş
Cinsi: Altın ve sardoniks
Geliş Yeri: Tokat, Darıdere
Geliş Şekli: Satın alınma
Boyutları: Çap: 3,7 cm.
Ağırlığı: 12 gr.
Dönemi: Roma dönemi

Ortası kameolu altın bir kurstur. İç içe aralıklarla yerleştirilmiş üç telkari çerçeveden en içtekinin eksenleri üzerinde dört tane altın kürecik vardır. Çerçeveler arasındaki frizlerde repoussé teknikte, niteliği anlaşılamayan bezemeler yer almaktadır. Kameo ile son çerçevenin arasındaki friz ise düzdür. Kameo kursa, yuvanın düşük ayar altından yapılmış kanatları sıkıştırılarak monte edilmiştir. Kameo ve çerçevesi sonradan monte edilmiş olabilir. Broşun arkası düz olup, iki küçük kare plaka üzerine iki bantlı geniş iki halka lehimlenmiştir. Kameo üzerinde başında defne çelengi olan, sağa dönük bir erkek büstü vardır.

Kat. No: 209
Adı: Broş
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Siirt
Geliş Şekli: Bilinmiyor
Boyutları: Çap: 2,1 cm; Yük.: 3,9 cm.
Ağırlığı: 3,4 gr.
Dönemi: İ.S. 2.-3. yüzyıl

Kalın altın levhadan düz geniş kenarlı şapka biçiminde, orta kısmı bombeli bir kurstur. Bu bombenin her iki tarafında bulunan birer delik şimdi mevcut olmayan çengele ait olmalıdır. Alt kenardaki üç sabit halkaya tutturulmuş kısa zincirlerin uçlarında tomurcuk biçimli birer sarkaç bulunmaktadır.

El-Kol Takıları

Bilezikler

İlk örnekleri yine taştan yapılmış olup nasif altın bileziklerin yanı sıra tunç üzeri altın kaplama veya yanlız gümüş ve tunç, daha sonra da camdan yapılmış bileziklerde bulunmuştur. Erkeklerinde taktıkları heykel ve kabartmalardan anlaşılmaktadır. İ.Ö. 2. binde tunç ve gümüş bilezikler Anadolu'da bol ve sade olarak işlenmiştir.

Kat. No: 195
Adı: Bilezik çift
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Alacahöyük MA Mezarı
Geliş Şekli: Kazı buluntusu 1936
Boyutları: 11719; iç çap: 5,9 cm; 11720; iç çap: 5,8 cm.
Ağırlığı: 11719 : 37,17 gr.; 11720: 36,74 gr.
Dönemi: Eski Tunç Çağı. İ.Ö. 3. bin ikinci yarı

İç kalıp üzerine yapılmıştır. Bileziğin içi düz, dışı dışbükeydir. İç kısım kenarlarından ısıtılıp eğelenerek dışbükey kenarla birleştirilmiştir. Dış kısmı küçük çıkıntılarla ve bunları birbirinden ayıran çizgilerle bezelidir. 11720 no.lu bilezik diğerine göre biraz daha küçük ve üzerinde bir deliği vardır. Bu delik kalıbı boşaltmak için kullanılmış olabilir. 11719 nolu bilezikte ise bu delik kapatılmıştır.

Kat. No: 197
Adı: Bilezik aslan başlı
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Gordion A tümülüsü
Geliş Şekli: Kazı
Boyutları: Kal.: 0,7 cm; Çap: 7,5 x 6,5 cm.
Ağırlığı: 49,38 gr.
Dönemi: İ.Ö. 6. yüzyıl

İçi boş, yuvarlak boru şeklinde bileziğin ayrık uçlarına aslan başları lehimlenmiştir. Aslanın kulakları dik, ağzı kapalıdır. Bıyıkları üçer çizgi ile gösterilmiştir, çenesi yuvarlaktır. Boyundaki halkalarla bileziğe bağlanmaktadır.

Kat. No: 198
Adı: Bilezik
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Yozgat
Geliş Şekli: Bilinmiyor
Boyutları: Çap: 7,2 - 6,8 cm.; Kal.: 0,5 - 0,6 cm.
Ağırlığı: 76 gr.
Dönemi: İ.Ö. 4. yüzyıl

Masif, üzeri yivli iki ucu açık, yuvarlak kesitli, alt kısımları hafifçe içe bombelidir.

Kat. No: 199
Adı: Bilezik
Cinsi: Altın ve Gümüş
Geliş Yeri: Balıkesir, Susurluk, Yahyaköy
Geliş Şekli: Müsadere
Boyutları: Yük.: 6,5 cm; gen.: 6,0 cm; kal.: 0,6 cm.
Ağırlığı: 74,15 gr.
Dönemi: İ.Ö. 3. yüzyıl

Yuvarlak kesitli bilezik kısmı masif gümüşten yapılmış olup, uçlara altın safihadan yapılmış buzağı başları geçirilmiştir.

Kat. No: 201
Adı: Bilezik (çift)
Cinsi: Altın
Geliş Yeri: Giresun, Bulancak
Geliş Şekli: Mezar buluntusu
Boyutları: Çap: 4,5 cm.; gen.: 0,9 cm
Ağırlığı: 45,3 gr.
Dönemi: İ.S. 1. yüzyıl

Bant şeklinde, iki parçalı, parçalar birbirlerine menteşelidir. Menteşe kilidi ufak bir zincirle gövdeye bağlanmıştır. Üzeri üç sıra granüle bezelidir. Çocuk bileziğidir.